Το παρελθόν του μέλλοντός μας

Του
Ν. Ι. Βλάχου


Η αλλαγή είναι ζητούμενο για κάθε κοινωνία που επιθυμεί να είναι σύγχρονη.
Όταν τα πάντα «ρέουν» ορμητικά, όταν η ζωή αλλάζει με ταχύτητα αστραπής «καταστρέφοντας» τα πάντα «δημιουργικά», γεννώντας νέα δεδομένα και νέες οντότητες, δεν έχεις την πολυτέλεια να χάνεις χρόνο σε φλυαρίες και πολυοργασμικούς δεκάρικους, που μάχονται αυτή την πορεία.
Η ζωή ρέει, άλλωστε, χωρίς να λαμβάνει υπόψη της, όπως έλεγε ο μαγικός Νιόνιος της εφηβείας μας, τη δική μας μελαγχολία, αλλάζοντας τα δεδομένα της σκέψης και δοκιμάζοντας την ανθεκτικότητα των ιδεολογιών.
Αυτοί που παραδοσιακά πρότασσαν την αλλαγή, που ακόμα και ως ψευδαίσθηση ήταν αρκετή να κινητοποιήσει δυνάμεις προς τα εμπρός, οφείλουν σήμερα να «ανοίξουν» το μυαλό τους και να δουν ότι ο νέος κόσμος απαιτεί περίπλοκες λειτουργίες και προσαρμογές, αλλά και προσεκτικά βήματα ώστε να αμβλυνθούν οι διαφορές και οι πιέσεις σε κοινωνικά στρώματα, προλαμβάνοντας κοινωνικές εντάσεις και εκρήξεις, αλλά κυρίως δημιουργώντας νέες ισορροπίες του συστήματος.
Η διαφοροποίηση στον τρόπο που οι κοινωνίες θα προσλάβουν τη νέα αυτή εποχή, διαμορφώνει τα νέα δεδομένα της πολιτικής αλλά και της επιστημονικής ευθύνης και χτίζει μια νέα ηθική, που οφείλει να υιοθετήσει προτάσεις που θα ισορροπήσουν τις σκληρά αντικρουόμενες έννοιες: της παραγωγής και της δικαιότερης κατανομής των πόρων και του πλούτου, υλικού και μη.
Το μίγμα της αλλαγής, περιλαμβάνει την κοινωνική ευθύνη και την αλληλεγγύη ως συστατικό στοιχείο της διαδικασίας παραγωγής και διανομής του πλούτου, προσδιορίζοντάς τον και ως άυλη αξία, ως πληροφορία και γνώση.

Αλλάζουμε;


Βομβαρδιζόμαστε σε καθημερινή βάση με εκφράσεις όπως:
• Αλλάζουμε πρόσωπο…
• Αλλάζουμε στρατηγικές…
• Αλλάζουμε σχήματα…
• Αλλάζουμε αντιλήψεις…
• Αλλάζουμε μεθόδους…
• Αλλάζουμε το περιεχόμενο της σκέψης μας…
Πως αλλάζουμε όμως στην πράξη και πόσο η αποκαλούμενη αλλαγή ενσωματώνει νέα στοιχεία και καινοτομίες στο εννοιολογικό της περιεχόμενό;
Καινοτομία, η μαγική λέξη της εποχής μας, που προσδιορίζει τη νέα νοηματική αξία της αλλαγής.
Αλλάζουμε γιατί θα πρέπει να βρεθούμε στην πρωτοπορία.
Δεν έχει νόημα αν η αλλαγή δεν επενδύει στο πλεονέκτημα που θα προσδώσει μεγαλύτερη αξία στην προσπάθειά μας. Θα είναι μια διαδικασία που δεν θα έχει κανένα νόημα.
Αλλάζεις, όχι απλώς για να ανασαίνεις βαρύθυμα, περιφέροντας την ύπαρξή σου, αλλά και για να μυρίζεις τις μυρωδιές της ζωής, να χαίρεσαι το πράσινο της άνοιξης και της δημιουργίας και το πορτοκαλί της δύσης… Μιας δύσης που έχει τη δική της ομορφιά, την οποία αισθάνεσαι μόνο όταν απαλλαγείς από τον υποσυνείδητο φόβο της νύχτας, που έρχεται ούτως ή άλλως νομοτελειακά…
Άλλωστε και η νύχτα έχει το δικό της «φως».

Και το φως, ας μην το ξεχνάμε, είναι ενέργεια… Ενέργεια που δεν πρέπει να χάνεται ως εντροπία, με δική μας ευθύνη, για να δικαιωθεί απλώς το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα…
Αυτή η προσπάθεια για αλλαγή, θα πρέπει να διαχέεται παντού.
Δεν έχει σύνορα, δεν αναγνωρίζει μικρούς και μεγάλους τόπους.
Προϋποθέτει όμως κατάθεση δημιουργικής σκέψης, που θα γεννήσει τις εξελικτικές δυνάμεις για να γεννηθεί το μέλλον.
Το κοινό μας δεν έχει σύνορα σε ένα πολύχρωμο και πολυπολιτισμικό, σε ένα περίεργο αλλά και συνάμα όμορφο κόσμο.
Ένα κόσμο γεμάτο αντιθέσεις, ανορθογραφίες, διαφορετικότητες…
Ένα κόσμο που δεν πρέπει να κάνουμε το λάθος να τον θεωρήσουμε ως στο κέντρο του σύμπαντος…
Ας ξανάρθουμε όμως στην εξατομικευμένη συλλογικότητά μας.
Ας επιχειρήσουμε να βρούμε το μέτρο της εθνικής - τοπικής μας διάστασης.
Στο πεδίο δηλαδή που εκ των πραγμάτων είναι το «θέατρο», στο οποίο είμαστε θεατές ενώ επί σκηνής πλείστοι «μάγοι» επιχειρούν να πετύχουν τη κορύφωση της δημιουργικής τους «τέχνης»…
Ας ξεκινήσουμε από εκεί που είχαμε πιάσει του κουβάρι της αλλαγής.
Η προσπάθεια για αλλαγή και καινοτομία, προϋποθέτει δομές που θα την γεννούν, αλλά και κάτι άλλο.
Κάτι που βρίσκεται πίσω και πάνω από όλα. Τη φιλοδοξία.
Μια λέξη που έχει παρεξηγηθεί και ενοχοποιηθεί.
Προϋπόθεση ύπαρξης φιλοδοξιών, ασφαλώς, είναι να υπάρχουν ελεύθερες συνειδήσεις. Συνειδήσεις που είναι έτοιμες να υπερβούν τα όρια…
Μη «ευνουχισμένες» συνειδήσεις…
Να έχουν τη ανάγκη να οδηγήσουν όχι απλώς τα πράγματα παρακάτω, αλλά πιο ψηλά.
Να γεννηθούν νέοι τρόποι, νέοι δρόμοι, νέες προοπτικές.
Τη φιλοδοξία να αμφισβητηθούν οι «ιερές αγελάδες», τα «τοτέμ» και τα ισχυρά άλλοθι της «σταθερότητας» για να γεννηθεί η αλλαγή, ως αποτέλεσμα της αναζήτησης για καινοτομίες που θα διαμορφώσουν ένα νέο πεδίο εφαρμοσμένης γνώσης, ένα νέο πεδίο δημιουργικών μετασχηματισμών.
Πόσο άραγε όμως, είμαστε δεκτικοί στην πραγματική αυτή αλλαγή;
Και πόσο έχουμε την ανάγκη ο μικρόκοσμός μας να παραμείνει σταθερός και οι ισορροπίες του αμετάβλητες;
Πόσο οι κοινωνίες και οι ηγέτες τους μπορούν να δοκιμάσουν σήμερα κάτω από την πίεση της «σταθερότητας» νέα εγχειρήματα, ανατρέποντας το αρχαιοπρεπές «αι μεταβολαί λυπηρόν…» που συνέχει, συντηρεί και αναπαράγει την υφιστάμενη κουλτούρα;
Η Ρήξη με το παρελθόν, λένε οι γκουρού του management είναι πια μονόδρομος, ενώ οι ορθολογιστές της Γης, σκέφτομαι, δεν θα είχαν ανακαλύψει ποτέ, αν κάποιος δεν ονειρευόταν να περπατήσει στο φεγγάρι, πόσο ασήμαντοι είμαστε μπροστά στη μεγαλοσύνη του δημιουργού.
Πόσο μπορούμε όμως να ανατρέψουμε τη διαπίστωση του Φρ. Κάφκα που υποστηρίζει στους Στοχασμούς του, ότι "Όσο πιο πολύ απλώνεται μια πλημμύρα, τόσο πιο ρηχό και θολό γίνεται το νερό. Η επανάσταση εξατμίζεται και μένει μόνο η λάσπη μιας καινούριας γραφειοκρατίας. Τα δεσμά της βασανισμένης ανθρωπότητας είναι από χαρτιά γραφείου".
Δέσμιοι της κρυφής γοητείας των …λέξεων


Αλλάζουμε, ακούω, καθημερινά από πολλές πλευρές, συνήθως υποκριτικά...
Αλλάζουμε, ακούω, ως απόηχο του ατέρμονου μηχανιστικού ψιθύρου ασεβών χειλέων…
Αντιλαμβάνομαι, βέβαια ότι, το να επικαλείται κάποιος δημοσίως σε στρατευμένα ακροατήρια ότι είναι υπέρμαχος των αλλαγών και άλλα ηρωικοπροσωπικά, αποτελεί ένα ισχυρό άλλοθι για να αυτοπροσδιορίζει την ύπαρξή του και ως φορέας ή όχημα της αλλαγής…
Και τι απίστευτα κρυφή και συγκεκαλυμμένη γοητεία ασκούν, οι λέξεις, τότε!
Μένεις ενεός, κάθε φορά που δημαγωγικά σε χαϊδεύουν…
Η αλλαγή, όμως, δεν αντιστοιχεί πάντοτε στην ανάγκη για δημιουργική φιλοδοξία αλλά προσλαμβάνει, ενίοτε, χαρακτηριστικά ιδιωματικού βιώματος, αφορώντας ένα εκπαιδευμένο στην αυτοϊκανοποίηση, κοινό, από χρόνια κατανάλωση παραισθησιογόνου λόγου.
Τότε, η ανώδυνη εκ πρώτης όψεως, και αθώα εκφορά των «ομοίων» και των «ιδίων», γίνεται καθημερινή συμπεριφορά, που όχι μόνο δεν μας ενοχλεί αλλά μας δημιουργεί και την ανάγκη της επιβράβευσης…
Στους άλλους, απλά, βλέπουμε τους εαυτούς μας ή πιο απλά, ό,τι θα μας βόλευε.
Προσωπική ταυτοποίηση στο ρόλο του «Ηγέτη»…
Και δι΄ αυτής της αίσθησης η συμμετοχή στο πεδίο της όποιας εξουσίας του…
Είναι μια κατάσταση, περίπου, ονειρώξεως αλλά όχι σε κατάσταση ύπνου…
Στην αρχή, δεν φαίνονται πόσο ένοχα είναι τα κίνητρα της κατ΄ επίφαση αλλαγής, πόσο αυστηρά προσωπική και ιδιοτελής υπόθεση είναι και πόσο αποπροσανατολιστικό το ψευδοπροοδευτικό κέλυφος, αφού εξυπηρετούνται απόλυτα οι ισορροπίες, δεν διασαλεύεται η τάξη και η γενικότερη ηρεμία.
Στην πορεία, πάντα, ή σχεδόν πάντα, ο «Άρχων» της αλλαγής, των μεταρρυθμίσεων και των μετασχηματισμών αποκαλύπτει όμως τη γύμνια του και εκπίπτει.
Δεν θέλω να αναφέρω περιπτώσεις που δικαιώνουν αυτή την πρόταση, αλλά η ιστορία βρίθει παραδειγμάτων.
Ενίοτε δε, ο έκπτωτος «Άρχων», περιφέρεται εξουθενωμένος και κουρελιασμένος αναπολώντας το ένδοξο παρελθόν.
Και ασφαλώς δεν μιλώ γι αυτούς που αφήνουν έργο πίσω τους που αντέχει στο χρόνο, και παραμένουν ζωντανή αναφορά στη συνείδησή μας.
Μιλώ για τους άλλους, που ο βραχύβιος κύκλος ζωής του τραγικά εφήμερου “προϊόντος” που διαλάλησαν και διαλαλούν στις αγορές και στα ακροατήρια, αφήνει πίσω πικρές αναμνήσεις και άλλες «περιβαλλοντικές» επιπτώσεις…
Μιλώ γι αυτούς που ζουν ακόμα και μετά την πτώση τους την φαντασίωση της ισοβιότητας…
Τότε πια, το πρώην ενθουσιώδες κοινό έχει φτάσει ήδη στο ταμείο πληρώνοντας την χίμαιρα που πίστεψε, και οργισμένο συνειδητοποιεί πως «τίποτε δεν έχει αλλάξει αλλά και τίποτα δεν είναι όπως παλιά»…
Τα «ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα» δεν βρίσκουν πάντα ή σχεδόν πάντα τη δικαίωσή τους.
Και το χειρότερο, επιχειρώντας να κοιτάξει μπροστά, βλέπει, ως «όραμα» το παρελθόν του.

Το παρελθόν του μέλλοντός του…

Βλέπει άλλα ενδεχομένως πρόσωπα αλλά με ακριβώς τα ίδια χαρακτηριστικά, ίδιες καταστάσεις, ίδιες νοοτροπίες…
Απλά αλλάζει, ενίοτε, ο «Ηγέτης - Κομπάρσος».
Είναι η στοιχειώδης διεργασία αυτοσυντήρησης του συστήματος, που «χωνεύει» και αφοδεύει στον «απόπατο» της σκληρής πραγματικότητας, τα πάντα…
Ό,τι καθοδήγησε και κοινωνικοποίησε αργά αλλά σταθερά σε μια κατάσταση χρόνιας αδράνειας και αποδοχής, εγκλωβίζοντας το ακροατήριό του, έχει ολοκληρώσει πια το έργο του...
Δίνει τη σκυτάλη τώρα σε μια άλλη κατάσταση που θα οδηγήσει το όχημα των αλλαγών και των μεταρρυθμίσεων…
Το τρένο της μεγάλης φυγής προς τα εμπρός, που συνήθως ξεκινά με τις καλύτερες προθέσεις επιβραδύνει προκειμένου να μην εκτροχιαστεί υπό την πίεση φυγόκεντρων και κεντρομόλων δυνάμεων.
Εκ του αποτελέσματος, αντιλαμβανόμαστε ότι οι προθέσεις δεν δικαιώνονται και όλα όσα βαθυστόχαστα και οραματικά που επαγγέλθηκαν σε προγενέστερο χρόνο οι κήνσορες της Αλλαγής οδηγούν τελικά στην απαξία των εννοιών, των λέξεων και των νοημάτων τους. Ένας μακρύς κατάλογος από λέξεις, ενταφιασμένες στο Κοιμητήριο της δύσμοιρης Δημοκρατίας, περιμένουν υπομονετικά το μνημόσυνο τους και γιατί όχι την Ανάστασή τους…
Αλλαγή, Κίνημα, Αριστερά, Σοσιαλδημοκρατία, Σοσιαλισμός, Κοινωνική Δικαιοσύνη, Προοδευτική Παράταξη, Κεντροαριστερά, Δημοκρατικό κεκτημένο…
Λέξεις που σήμερα σε μια εποχή Παγκοσμιοποίησης θα περίμενε κανείς να βρουν πεδίο να ανθίσουν και να δώσουν λύσεις σε ζητήματα, τα οποία επί δεκαετίες είχαν σε βάθος αναλύσει.
Αλλά φευ! Αμηχανία και ερημοποίηση…
Ακόμα και τα φερόμενα ως προοδευτικά μέχρι χθες μοντέλα ανάλυσης θεωρούν ότι η καινοτομία, η στρατηγική, η διαφορετικότητα, η επιχειρηματικότητα, η ανάπτυξη, η κοινωνική και εταιρική ευθύνη, η ηλεκτρονική δημοκρατία και διακυβέρνηση, έννοιες που έχουν τη δύναμη να «αποψύξουν» την πολικότητα και την ακινησία της σταθερότητας, εμπλουτίζοντας, αλλάζοντας και δίνοντας ζωή στους μαρμαρωμένους «τόπους», ότι είναι όχι μόνο ύποπτες, ένοχες και εξοβελιστέες έννοιες, αλλά και εκτός της κάθε φορά «ζώσας» πραγματικότητας...
Κάπως έτσι γεννιούνται φοβικά σύνδρομα, για ό,τι προωθημένο έρχεται να δημιουργήσει νέα δεδομένα και συμπεριφορές.
Κάθε μικρή αλλαγή, άλλωστε, κρύβει μια μικρή έστω ανατροπή. Που μας ξεβολεύει τουλάχιστον…
Ενέχει ένα ρίσκο που φοβικά το απορρίπτουμε και το απωθούμε από το πεδίο των επιρροών μας…
Επιλέγουμε τη σταθερότητα και τη μη διατάραξη της ηρεμίας του συστήματος, ενώ οι όποιες αλλαγές που είναι αποδεκτές δεν ανατρέπουν την κεκτημένη πλέον κανονικότητά του.
Ακόμη και οι ακραίες φωνές ανατροπής των ισορροπιών του συντελούν σε αυτό το στόχο. Αναλώνονται στη διατήρηση μιας ποσόστωσης που τους δίνει την ασφάλεια της συντήρησης της ύπαρξής τους και δρουν εγωιστικά με εμφανή την προσπάθεια περιχαράκωσης, η οποία τελικά είναι ο καλύτερος σύμμαχος της κανονικότητας του συστήματος και της αδιατάρακτης λειτουργίας του.
Αποτελούν δηλαδή, στην καλύτερη περίπτωση, μια ανεκτή και προβλέψιμη διαδικασία εντροπίας, απαραίτητη για τη συνέχιση της λειτουργίας του…
Πόσο δίκιο τελικά είχε ο Μανόλης Ρασούλης, όταν έγραφε, ότι: «όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν…».

Τα άσματα...

Τελικά, σκέφτομαι, ότι πέρα από όλα αυτά, τα σημαντικά ή τα ασήμαντα που διατυπώθηκαν παραπάνω, υπάρχει ένας εναλλακτικός, ιδιαίτερα πυκνός σε νοήματα και αξία χώρος, τα άσματα!!!
Αυτά τουλάχιστον έχουν τη δυνατότητα να σου «γλεντούν» ακόμη και τις πίκρες και τις ήττες των προσδοκιών σου.
Τα άσματα, άλλωστε, τα έχουν πει όλα και ως εκ τούτου αποτελούν λυτρωτική καταφυγή και στις περιπτώσεις εκείνες που ενώ μιλούμε για αλλαγή δεν καταλαβαίνουμε πως την χάνουμε τελικά μέσα από τα χέρια μας…
Δεν μου μένει παρά να ψάξω να βρω ένα άσμα για να «διασκεδάσω» τη «δικαίωση» του «Άλλαξέ τα όλα», που συνεχίζω παρ΄ όλα αυτά, ο αμετανόητα καλοπροαίρετος, να πιστεύω…
Ίσως και γιατί δεν υπάρχει άλλη διέξοδος και η ελπίδα πάντα είναι πάντα μια διέξοδος στο αδιέξοδο.

«β»

Υ.Γ.:

1. Αυτή η πορεία των γεγονότων, μπορεί βέβαια να ανατραπεί.
Γιατί εκτός απροόπτου η ιστορία μπορεί να μας αιφνιδιάσει.
Αλλά τότε, όπως και οι Γραφές, τα Ιερά Κείμενα και τα μανιφέστα υποστηρίζουν, το ιστορικό σημείο θα προσεγγίζει, πάντα, «Το πλήρωμα του χρόνου»...
10.06.2005

2 . Αυτό το κείμενο αφορά τις διατυπωμένες από πολύ νωρίς απόψεις για την Ανάπτυξη, την Πολιτική αλλά και την προσέγγιση της Δημόσιας Σφαίρας μέσα από τη δημόσια συζήτηση. Απόψεις που διατηρούνται ακέραιες και μέσα σε αυτή τη δυσμενή συγκυρία, απόψεις στις οποίες προσπαθώ να μείνω συνεπής...

13.07.2011

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Η ιστορία της Μαρίας Λιουδάκη από τη Λατσίδα ήρθε στην επικαιρότητα με αφορμή την τανία "Το τελευταίο σημείωμα"

Διασχίζοντας το Φαράγγι στο Σελλινάρι στις αρχές του 20ου αιώνα...

"Τούτο τον κόσμο εμάθαμε"... λέει ο Γ. Κυβερνήτης

Ψήφισμα Βραχασωτών για το κλείσιμο των Γραφείων της Δημοτικής Κοινότητας

Συνέντευξη του Μανόλη Γιανναδάκη στο ΝΟΣΤΙΜΟΝ ΗΜΑΡ για την έκθεση χαρακτικής που ανοίγει σήμερα 4 Αυγούστου 2017 στο Βραχάσι με θέμα τον Ερωτόκριτο

Βραχασώτικες Ιστορίες: Η δημοσκόπηση του "χασαπόχαρτου" του ...Αρισμαρή!

Ο Σταυρός και τι σηματοδοτεί στο Σελλινάρι

O Γιώργης Ξυράφης στο Σίσι φτιάχνει μοναδικά μουσικά όργανα παραδοσιακής μουσικής!!!

Σπύρος Σουλαδάκης: Ένας πιανίστας με καταγωγή από το Βραχάσι