Οι φωτογραφίες της Ιστορίας : Οι Ε. Πλατάκης και Ν. Τωμαδάκης στο Κρητολογικό του 1976


«Δ΄ Διεθνές Κρητολογικόν Συνέδριον 30-8-1976, 
Δεξίωσις Δήμου Ηρακλείου εις 
το κέντρον «Αρετούσα».
Νικ. Μπιτζελέρης (υπάλληλος κ. Τωμαδάκη), 
Ελευθ. Πλατάκης, Καθηγητής 
κ. Νικ. Τωμαδάκης Καθηγητής 
κ. Ζαχαρίας Τσιρπανλής (Πανεπιστ. Ιωαννίνων)»

Δύο από τους κορυφαίους των γραμμάτων της Κρήτης, τον φυσικό και εκ των κορυφαίων Ελλήνων σπηλαιολόγων, Ελευθέριο Πλατάκη και τον πανεπιστημιακό καθηγητή Βυζαντινής Φιλολογίας, Νικόλαο Τωμαδάκη, απαθανάτισε ο φακός του Βασίλη Δρόσου στις 30 Αυγούστου του 1976.
Η φωτογραφία είχε ληφθεί στο περιθώριο του Δʼ Κρητολογικού Συνεδρίου, που είχε φιλοξενηθεί στο Ηράκλειο τις προηγούμενες ημέρες. Μετά τις εργασίες, ο δήμος είχε δεξιωθεί τους συνέδρους, στο κέντρο «Αρετούσα», απʼ όπου και η φωτογραφία, που μας παρέδωσε ο συγγενής του αείμνηστου Ελ. Πλατάκη, γνωστός γιατρός κ. Κώστας Τουτουντζάκης.
Στο πίσω μέρος ο ίδιος ο Ελευθέριος Πλατάκης, γνωστός και για την πλήρη οργάνωση του αρχειακού υλικού που διαχειρίστηκε, ώστε να είναι χρηστικό και για επόμενους ερευνητές, έχει σημειώσει:
«Δ΄ Διεθνές Κρητολογικόν Συνέδριον 30-8-1976,
Δεξίωσις Δήμου Ηρακλείου εις το κέντρον «Αρετούσα».
Νικ. Μπιτζελέρης (υπάλληλος κ. Τωμαδάκη), Ελευθ. Πλατάκης,
Καθηγητής κ. Νικ. Τωμαδάκης Καθηγητής,
 κ. Ζαχαρίας Τσιρπανλής (Πανεπιστ. Ιωαννίνων)»
Μαζί με τη φωτογραφία μάς δόθηκε και μια σπάνια (από τις δεκάδες) εκδόσεις του Ε. Πλατάκη, αυτή που αναφέρεται στο δίκταμο της Κρήτης, ίσως τον σπουδαιότερο εκπρόσωπο της κρητικής χλωρίδας, όπως ο ίδιος ο μεγάλος επιστήμονας έγραφε στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης, στα 1951. H μελέτη του εκδόθηκε για πρώτη φορά στις Σπέτσες, όπου δίδασκε στο γυμνάσιο, κι επανεκδόθηκε στο Ηράκλειο το 1975.
Μια συνοπτική αναφορά για τον Ελευθέριο Πλατάκη παρουσίασε το 2006 ο σπηλαιολόγος Κ. Παραγκαμιάν, στο πλαίσιο του Παγκρητίου Σπηλαιολογικού Συνεδρίου, που ήταν αφιερωμένο στη μνήμη του.
Ο Ελευθέριος Πλατάκης γεννήθηκε στο Βραχάσι του Λασιθίου στις 24 Ιουνίου 1910 και ολοκλήρωσε τη βασική του εκπαίδευση στο Βραχάσι και στη Νεάπολη.
Το 1928 ξεκίνησε τις πανεπιστημιακές του σπουδές στο τμήμα Φυσικής της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, από όπου και πήρε πτυχίο το 1933. Παράλληλα με τις σπουδές του στο Φυσικό παρακολούθησε και μαθήματα της Φιλοσοφικής σχολής, γιατί τον ενδιέφερε να μάθει καλά – εκτός άλλων – την Ελληνική και τη Λατινική.
Την περίοδο 1944-1949 σπούδασε ψυχολογία, γενική βιολογία και παιδαγωγική στο Διδασκαλείο Μέσης Εκπαίδευσης, από όπου και πήρε πτυχίο παιδαγωγικής. Πολύ σύντομα, μετά το πρώτο πτυχίο του, ο Πλατάκης διορίσθηκε καθηγητής των φυσικών στο Ημιγυμνάσιο Σούρπης (Αλμυρός Θεσσαλίας, 1935-1937) και ακολούθως δίδαξε σε αρκετά Γυμνάσια της Ελλάδας (Λάρισα, Λαμία, Αθήνα, Σπέτσες, Αμύνταιο, Ηράκλειο, Παλαιόχωρα, Ρέθυμνο).
Τα τελευταία 13 χρόνια της σταδιοδρομίας του διετέλεσε Γυμνασιάρχης. Στις 19.11.1968 παραιτήθηκε και αφοσιώθηκε στο κρητολογικό ερευνητικό του έργο.
Από το 1946 τηρούσε και ενημέρωνε ανελλιπώς το Σπηλαιολογικό του Αρχείο, το οποίο περιλαμβάνει 40 χειρόγραφους τόμους των 400 σελίδων, ο κάθε ένας με στοιχεία και βιβλιογραφία για κάθε καρστική μορφή, ευρετήρια, βιβλίο καταγραφής ανά κοινότητα, περίπου 1500 δελτία βιβλιογραφίας, σχέδια και φωτογραφίες σπηλαίων, βιβλιοθήκη με συγγράμματα και μελέτες (γεωλογικές, γεωμορφολογικές, αρχαιολογικές, ιστορικές, σπηλαιολογικές), καθώς και σειρές επιστημονικών περιοδικών.
Ο Ελευθέριος Πλατάκης υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας και αγαπητός φίλος και συνεργάτης του Ιωάννη και της Άννας Πετροχείλου. Όταν επέστρεψε μόνιμα πλέον στην Κρήτη, ίδρυσε το Τμήμα Κρήτης της Ε.Σ.Ε. (απόφαση Δ.Σ. Ε.Σ.Ε., 35/12.1.1962). Έχοντας ήδη πλουσιότατη διοικητική εμπειρία, μεγάλη επιστημονική κατάρτιση και πολύ σημαντικές διεθνείς επαφές εργάστηκε σκληρά για την οργάνωση της σπηλαιολογικής έρευνας στην Κρήτη.
Για την καταγραφή των καρστικών μορφών της Κρήτης έστειλε περισσότερα από 8.500 πρωτόκολλα προς συμπλήρωση και επιστροφή σε όλα τα δημοτικά σχολεία, σε Κοινότητες, σε ιερείς, σε διάφορες Αρχές, σε αγροφύλακες και οποιονδήποτε θα μπορούσε να του παράσχει στοιχεία. Συγκέντρωσε έτσι πληροφορίες για 3.320 καρστικές μορφές!
Κατά τη μελέτη των σπηλαίων ο Πλατάκης δεν περιοριζόταν μόνο στη φυσική τους περιγραφή. Αναζητούσε μέσα στη βιβλιογραφία και με τις αυτοψίες του οποιαδήποτε άλλη σχετική πληροφορία (βιολογική, γεωλογική, υδρογεωλογική, παλαιοντολογική, αρχαιολογική, ιστορική, ανθρωπολογική, λαογραφική, γλωσσολογικη, λατρευτική). Μελέτησε με αυτόν τον τρόπο πάνω από 450 σπήλαια, μερικά μόνο από τα οποία δημοσίευσε. Τα υπόλοιπα υπάρχουν στο αρχείο του.
Τα σπηλαιολογικά δημοσιεύματα του Πλατάκη εξαιρουμένων αυτών στον ημερήσιο τύπο είναι 80. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζει το έργο του «Σπήλαια και Άλλαι Καρστικαί Μορφαί της Κρήτης». Πρόλαβε να εκδόσει μόνο τους δύο πρώτους τόμους 414 και 277 σελίδων. Ο πρώτος τόμος περιλαμβάνει δύο μέρη. Στο πρώτο παραθέτει μια σύντομη γεωλογική επισκόπηση της Κρήτης, καθώς επίσης τα γεωμορφολογικά και γεωγραφικά της στοιχεία και όλη τη σχετική βιβλιογραφία και ακολουθεί μια περιεκτικότατη ανασκόπηση της Κρητικής προϊστορίας και ιστορίας. Στο δεύτερο μέρος, υπό τον τίτλο «Η σπουδή των καρστικών μορφών της Κρήτης», αναφέρεται στο ιστορικό των γεωλογικών ερευνών στην Κρήτη από τους αρχαίους χρόνους μέχρι σήμερα.
Ο Ελευθέριος Πλατάκης υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας, της Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρείας, της Ανθρωπολογικής Εταιρείας, της Βιβλιογραφικής Εταιρείας, της Εταιρείας Κρητικών Ιστορικών Μελετών, επίτιμο μέλος της Ιστορικής και Αρχαιολογικής Εταιρείας Δυτικής Κρήτης και της Διεθνούς Ένωσης Σπηλαιολογίας.
Τιμήθηκε εν ζωή με Έπαινο και Βραβείο από το Εθνικό Αστεροσκοπείο της Αθήνας (1955), με τον Αργυρό Σταυρό του Τάγματος Γεωργίου του Α' (1947), με το Μετάλλιο Εξαίρετων Πράξεων (1949) και με το Αναμνηστικό Μετάλλιο Πολέμου 1940-41 (1953).
Έφυγε στις 8 Νοεμβρίου 1986 προσφέροντας το αρχείο και το μεγαλύτερο μέρος της βιβλιοθήκης του στη Βικελαία Βιβλιοθήκη του Δήμου Ηρακλείου, όπου μπορεί να το χρησιμοποιεί ο κάθε ενδιαφερόμενος. Το όνομά του φέρουν σήμερα δύο σπηλαιόβια είδη ζώων της Κρήτης <ο ψευδοσκορπιός Chthonius platakisi (Mahnert, 1980) και το ακάρεο Atropacarus platakisi (Mahunka, 1979)> και ένα κρητικό αγριοκρέμυδο (Αllium platakisii Tzanoudakis & Kypriotakis, 1993).
To Πανεπιστήμιο Κρήτης θέσπισε το 1994 το βραβείο περιβάλλοντος «Ελευθέριος Πλατάκης» για την επιβράβευση σημαντικών φιλοπεριβαλλοντικών δραστηριοτήτων.
Το 1989 η Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία θέσπισε το «Παγκρήτιο Σπηλαιολογικό Συμπόσιο αφιερωμένο στη μνήμη του Ελευθερίου Πλατάκη», ώστε να υπάρχει σε τακτά χρονικά διαστήματα η επικοινωνία και η αλληλοενημέρωση των πνευματικών του απογόνων και η παρουσίαση της έρευνάς τους στο χώρο της σπηλαιολογίας.
Ο Νικόλαος Τωμαδάκης (1907-1993), σύμφωνα με το βιογραφικό του που δημοσιεύει το βιβλιοπωλείο «Ελευθερουδάκης», γεννήθηκε στα Χανιά. Ήταν γιος του κτηματία Βασιλείου Τωμαδάκη, που υπηρέτησε ως οπλαρχηγός στην Κρήτη κατά τα έτη 1895-1897 και υπήρξε δημοδιδάσκαλος, δημοτικός σύμβουλος και μέλος των Γενικών Συνελεύσεων στην Κρήτη το 1889 και το 1911, και της Όλγας Θεοδωρακάκου. Πέρασε τα παιδικά και μαθητικά του χρόνια στην Κρήτη και είχε δάσκαλο τον Εμμ. Γενεράλι, ο οποίος τον ενθάρρυνε να ασχοληθεί με τα γράμματα. Φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1924-1929), όπου αναγορεύτηκε διδάκτωρ με τη διατριβή του «Εκδόσεις και χειρόγραφα του ποιητού Διονυσίου Σολωμού» (1935). Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές με υποτροφία στην Πίζα της Ιταλίας (1938 ως το ξέσπασμα του ελληνοϊταλικού πολέμου), ενώ από το 1935 ως το 1937 ήταν διευθυντής του Ιστορικού Αρχείου της Κρήτης. Μετά την κήρυξη του Βʼ Παγκοσμίου Πολέμου αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Κρήτη και να έρθει στην Αθήνα, λόγω της προγραφής του από τους Γερμανούς, και από το 1947 ως το 1950 διετέλεσε διευθυντής των γενικών αρχείων του κράτους. Σταδιοδρόμησε ως πανεπιστημιακός καθηγητής στη νεοϊδρυθείσα τότε έδρα Βυζαντινής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ διετέλεσε τρεις φορές κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής (1958-1959, 1965-1966, 1970-1971),αντεπιστέλλον μέλος του Ανατολικού Ινστιτούτου του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, ξένος εταίρος της Ακαδημίας Γραμμάτων, Τεχνών και Επιστημών του Παλέρμο και επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου του Μιλάνο, γραμματέας και πρόεδρος της Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, σύμβουλος της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας Ελλάδος (και διευθυντής του Δελτίου της), πρόεδρος της εταιρείας Ιστορικών Σπουδών επί του νεωτέρου ελληνισμού και της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Μνημοσύνη. Εκδότης του επιστημονικού περιοδικού Αθηνά από το 1947, ασχολήθηκε παράλληλα με την ποίηση. Το σύνολο των δημοσιευμάτων του σε επιστημονικά περιοδικά, εφημερίδες και επιστημονικά έργα ξεπερνά τα χίλια, ενώ ολοκλήρωσε περισσότερα από εξηνταπέντε αυτοτελή έργα. Πέθανε στην Αθήνα.

ΠΗΓΗ: ΠΑΤΡΙΣ

Σχόλια

Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Μήπως έχει γίνει κάποιο λάθος στη σειρά των προσώπων της φωτογραφίας;
Μήπως ο δεύτερος από αριστερά, όπως βλέπουμε τη φωτογραφία, είναι ο Ν. Τωμαδάκης και ο Ε. Πλατάκης είναι ο τρίτος από αριστερά;
Ο χρήστης Ανώνυμος είπε…
Ο δεύτερος από αριστερά είναι ο Πλατάκης

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Διασχίζοντας το Φαράγγι στο Σελλινάρι στις αρχές του 20ου αιώνα...

"Τούτο τον κόσμο εμάθαμε"... λέει ο Γ. Κυβερνήτης

Ψήφισμα Βραχασωτών για το κλείσιμο των Γραφείων της Δημοτικής Κοινότητας

Συνέντευξη του Μανόλη Γιανναδάκη στο ΝΟΣΤΙΜΟΝ ΗΜΑΡ για την έκθεση χαρακτικής που ανοίγει σήμερα 4 Αυγούστου 2017 στο Βραχάσι με θέμα τον Ερωτόκριτο

O Γιώργης Ξυράφης στο Σίσι φτιάχνει μοναδικά μουσικά όργανα παραδοσιακής μουσικής!!!

Βραχασώτικες Ιστορίες: Η δημοσκόπηση του "χασαπόχαρτου" του ...Αρισμαρή!

Σπύρος Σουλαδάκης: Ένας πιανίστας με καταγωγή από το Βραχάσι

Προσομοίωση του Μινωικού Παλατιού στο Κεφάλι του Μπούφου και της ευρύτερης περιοχής κατά την εποχή του χαλκού!!!

Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΒΡΑΧΑΣΩΤΗΣ