Η ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ (Μ ε σ ο π ε ν τα η κ ο σ τ ή )


Του 
Πρωτ. Ευάγγελου Παχυγιαννάκη



Σήμερα θα αναφερθούμε, στη μεγάλη Δεσποτική εορτή, της Μεσοπεντηκοστής, την οποία ο πολύς κόσμος αγνοεί. Στο χωριό μου, το Βραχάσι, ο κεντρικός ναός, κτισμένος στα μέσα του 20ού αιώνα, έχει το όνομα της Αγίας Σοφίας, της Σοφίας του Θεού, όπως, δηλαδή, και ο μέγιστος ναός της Ορθοδοξίας και των ονείρων μας, Ναός της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως.
Νομίζουν, λοιπόν, οι άνθρωποι ότι ο Ναός αυτός εορτάζει στις 17 Σεπτεμβρίου, στη μνήμη της Αγίας μάρτυρος Σοφίας και των Τριών θυγατέρων της. Προφανώς, αυτό είναι λάθος. Και το λάθος αυτό οφείλεται στην άγνοια. Το πρώτο λάθος είναι του Επισκόπου που τον εγκαινίασε και των Ιερέων που τον ιερουργούνε ίσαμε σήμερα, γιατί δεν ενδιαφέρθηκαν να μάθουν ποια είναι η Σοφία του Θεού και πότε εορτάζεται από την Εκκλησία, και στη συνέχεια να διδάξουν τον ευσεβή λαό. Η Σοφία του Θεού είναι ο Ιησούς Χριστός, ως Μεσσίας και Διδάσκαλος, στο όνομα του Οποίου κτίστηκε ο μέγας Ναός, το καύχημα της Ορθοδοξίας, η γνωστή Αγία Σοφία της Κωνσταντινουπόλεως και ο ναός αυτός εορτάζει την ημέρα της Μεσοπεντηκοστής.
Ο σεβαστός μας Καθηγητής Βυζαντινής αρχαιολογίας Κωνσταντίνος Καλοκύρης σε εμπεριστατωμένη μελέτη του με τίτλο «Οι Ναοί της του Θεού Σοφίας και η καθιέρωση του χρόνου εορτασμού των» και υπότιτλο «Ο Χριστός, η Σοφία», με αφορμή τον εορτασμό του Καθεδρικού Ναού της του Θεού Σοφίας της Θεσσαλονίκης την ημέρα της Πεντηκοστής, αναφέρει ότι, από την «παρακολούθηση της σχετικής βιβλιογραφίας των εορτών» και των σχετικών κειμένων με την «του Θεού Σοφίαν» και τα αρχαιολογικά μνημεία σχημάτισε την γνώμη ότι «η εορτή αυτή (και επομένως και οι Ιεροί Ναοί που συνδέονται μαζί της) πρέπει να αφορά αποκλειστικά στο Πρόσωπο του Ιησού Χριστού, ο Οποίος πιστεύεται από την Εκκλησία ως «η Σοφία και ο Λόγος του Θεού», και όχι το Άγιον Πνεύμα η το Μυστήριο της Αγίας Τριάδος. Και, με αυτές τις ιδιότητες του Χριστού βρίσκουμε το νόημα της εορτής της λεγομένης «Μεσοπεντηκοστής», οπότε τότε θα πρέπει να εορτάζουν οι Ναοί «της του Θεού Σοφίας».
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι μετά την αντιμετώπιση του αρειανισμού, προκειμένου να εξαρθεί το Πρόσωπο του Χριστού ως «ομοούσιος τω Πατρί» και ως «η δημιουργική και συνεκτική των απάντων Θεού Σοφία και Δύναμις», κτίσθηκαν πολλοί ναοί, κυρίως από το τέλος του 4ου αιώνος, που αφιερώθηκαν στον Χριστό «ως την αγίαν του Θεού Σοφίαν». Μνημονεύει τους Ναούς: στην Κωνσταντινούπολη, στην Έδεσσα Μεσοποταμίας, στην Θεσσαλονίκη, στην Κρήτη (Πάνορμος), στην Σόφια Βουλγαρίας, στην Αχρίδα, στο Κίεβο, στην Τραπεζούντα, στον Μυστρά και αλλού. Μάλιστα, μνημονεύει μια επιγραφή στον ομώνυμο Ναό (της Αγίας Σοφίας) στον Μυστρά, που είναι αφιερωμένη «τῷ παντοποιῷ του Θεού Πατρός Λόγῳ».



Έμφαση ιδιαίτερη δίνεται στο ψηφιδωτό του 9ου αιώνος στον νάρθηκα της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως που δίνει τον τύπο του Χριστού ως Σοφίας. Σ’ αυτό ο Χριστός παρουσιάζεται ένθρονος ως Σοφία του Θεού και μπροστά του «βρίσκεται πρηνής ένας αυτοκράτορας», πιθανώς ο Λέων ο ΣΤ΄ ο Σοφός, ο οποίος ζητά να του δοθεί η «εξουσία από τον Κύριο μαζί με την άνωθεν σοφίαν». Δεξιά και αριστερά του ενθρόνου Χριστού, «σε δυό μετάλλια» «εικονίζονται η Θεοτόκος και ένας σκηπτρούχος αρχάγγελος». Οι δύο αυτές μορφές – της Θεοτόκου και του αγγέλου – θυμίζουν τον Μεγάλης Βουλής Άγγελο της Παλαιάς Διαθήκης, την Σοφία του Θεού, δηλαδή τον Χριστό, και την Παρθένο Θεοτόκο, από την Οποία ενηνθρώπησε ο Χριστός, δηλαδή από την οποία «ἡ Σοφία - Χριστός ὠκοδόμησε ἑαυτῇ οἶκον». Έτσι, αυτές οι δύο μορφές εκατέρωθεν του ενθρόνου Χριστού «συμπληρώνουν και επεξηγούν την παράσταση, του Χριστού ως Σοφίας».
Το ίδιο αξιοπρόσεκτη είναι και η γνώμη του αειμνήστου Καθηγητού μας Ιωάννη Φουντούλη, ότι η εορτή της Μεσοπεντηκοστής ήταν «η μεγάλη εορτή της Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως». Γράφει: «…την Τετάρτη μετά την Κυριακή του Παραλύτου πανηγυρίζει η Εκκλησία μία μεγάλη Δεσποτική εορτή, την εορτή της Μεσοπεντηκοστής. Η εορτή της Μεσοπεντηκοστής ήταν η μεγάλη εορτή της Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως και συνέτρεχαν κατ’ αυτή στον μεγάλο ναό πλήθη λαού. Δεν έχει κανείς παρά να ανοίξει την Έκθεση της Βασιλείου Τάξεως του Κωνσταντίνου Πορφυρογεννήτου για να ιδεί το επίσημο τυπικό του εορτασμού, όπως ετελείτο μέχρι την Μεσοπεντηκοστή του έτους 903 στον ναό του αγίου Μωκίου στην Κωνσταντινούπολι, μέχρι δηλαδή την ημέρα που έγινε η απόπειρα κατά της ζωής του αυτοκράτορος Λέοντος Στ΄ του Σοφού (11 Μαίου 903).
Και ο σοφός μας καθηγητής, αφού αναλύσει το τυπικό της ημέρας από απόψεως λειτουργικής και εξάρει το μεγαλείο της εορτής, καταλήγει: Επομένως, κατά την διάρκεια αυτής της μεγάλης εορτής της Μεσοπεντηκοστής, πού υμνείται ο Χριστός ως το ύδωρ το ζων και το φως του κόσμου, που είναι η Σοφία του Θεού, πρέπει να εορτάζεται η Σοφία του Θεού, αλλά και αυτός ο Ιερός ναός, για να δείχνει την προοπτική της Εκκλησίας στους ευσεβείς Χριστιανούς να είναι συνδεδεμένοι με τον Χριστό, πού είναι το ύδωρ και το φως του κόσμου, και που γεμίζει τον άνθρωπο με την σοφία Του και την δύναμή Του. Έτσι, οι Χριστιανοί, πού θα εορτάζουν αυτό το γεγονός, θα αναζητούν από τον Χριστό το φώς και το ύδωρ το ζων, θα ζητούν, δηλαδή, να τους γεμίσει από την δική Του σοφία.
Ελπίζομε να αποκατασταθεί κάποτε η εορτολογική τάξη της μεγάλης αυτής Δεσποτικής εορτής, ώστε να εορτάζει και ο περικαλλής ναός του χωριού μας την ημέρα της Μεσοπεντηκοστής και όχι του Αγίου Πνεύματος, που, αν και έχει καθορισθεί την ημέρα αυτή να εορτάζεται, τα τελευταία χρόνια, όχι μόνο δεν εορτάζεται, αλλά και παραμένει κλειστός!

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Ο Μιχάλης Πεδιώτης με τον Γιώργη Γουλιδάκη!!! Μια σχέση αγάπης και μίσους!

Τι μαγειρεύουν πάλι αύριο, μου λέτε;

Διασχίζοντας το Φαράγγι στο Σελλινάρι στις αρχές του 20ου αιώνα...

Ο Μανόλης Ιεραπετριτάκης πήρε το πτυχίο της Νομικής Σχολής σε ηλικία 75 χρονών!

Φωτογραφία από το 1925 του πρώτου αυτοκινήτου της γραμμής Ηρακλείου - Νεαπόλεως στο Βραχάσι!

"Τούτο τον κόσμο εμάθαμε"... λέει ο Γ. Κυβερνήτης

Ο Ζαχαρίας Φασουλάς δίνει συνέντευξη στο Βραχάσι το 1992

O Μιχάλης....