Βιβλιοπαρουσίαση

 ΙΩΑΝΝΗ  Μ.  ΜΑΡΚΑΚΗ, Ἐφέτη

ἆδ΄ ἔfαδε πόλι.

Ἡ κρητική-δωρική πολιτειακὴ τάξις



Του 
Πρωτ. Ευαγγέλου Παχυγιαννάκη

Με αυτόν τον τίτλο δίνει ξανά την παρουσία του στα ελληνικά γράμματα ο ακούραστος μελετητής και περισπούδαστος εργάτης του Δικαίου, Εφέτης, κ. Ιωάννης Μ. Μαρκάκης. Εμβριθής μελετητής του Δικαίου και ευλαβής υπηρέτης της δικαιοσύνης, σκάβει με υπευθυνότητα στο ανεξάντλητο πνευματικό ορυχείο της αρχαίας σοφίας, ανακαλύπτοντας και φέρνοντας στο φως, με επιμέλεια και συνέπεια ακριβοδίκαιου μελετητή, ό,τι εξαρχής ο άνθρωπος με το πνεύμα του ερεύνησε και πρόσφερε ως καταστάλαγμα γνώσεως και πείρας στο κοινωνικό γίγνεσθαι, για τη σύνθεση, πραγμάτωση και διαφύλαξη του μέγιστου αγαθού της δικαιοσύνης με σκοπό την ανάπτυξη και την πρόοδο του κοινωνικού βίου των ανθρώπων. 
Το νέο αυτό βιβλίου του κ. Μαρκάκη τιτλοφορείται:  ἆδ΄ ἔfαδε πόλι, δηλαδή «η πολιτική κοινότητα απεφάσισε» και αναφέρεται στην «κρητική – δωρική πολιτειακή τάξη». Ο τίτλος είναι παρμένος από το προοίμιο του πρώτου γραπτού στην Ευρώπη νόμου, από την παρακείμενη αρχαία κρητική πόλη της Δρήρου, νόμου, μάλιστα, αμιγώς πολιτειακού, όπου και το πρώτον απαντάται ο όρος «πόλις», απαρχή της κρατικής – πολιτικής συγκροτήσεως και της δημοκρατικής ανελίξεως της Ελλάδος και της Ευρώπης, όπως αναφέρεται σε σχετικό σημείωμα του παρουσιαζόμενου βιβλίου. 
Το βιβλίο είναι κοινή έκδοση της Νομικής Βιβλιοθήκης με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» και του Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων. Προλογίζουν ο Γενικός Διευθυντής του ανωτέρω Ιδρύματος Νικόλ. Παπαδάκης και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Πάνος Λαζαράτος. Ο συγγραφέας στο βιβλίο αυτό πραγματεύεται την βασική πολιτειακή δομή των κρητικών πόλεων - κρατών της λεγομένης «δωρικής εποχής» της Κρήτης (1100 έως 67 π.Χ.) με βάση τις σχετικές γραμματειακές πηγές και επιγραφικές μαρτυρίες, που παρατίθενται στο τέλος του βιβλίου. Αποτελείται: 1) Από Χαιρετισμό της εκδόσεως του Γεν. Δ/ντή του Ε.Ι.Ε και Μ. «Ελευθ. Βενιζέλος», 2) Πρόλογο του καθηγητή Π. Λαζαράτου και 3) Προοίμιο του συγγραφέα. 
Με πρόταγμα το κεφάλαιο: Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ, ο συγγραφέας, μας εισαγάγει στο καθεαυτό διαπραγματευόμενο θέμα της μελέτης,  του οποίου η διερεύνηση ως προς την πολιτειακή τάξι επιχειρείται και αναπτύσσεται με βάση το ευρύτερο νομικό – δικαιικό πλαίσιό της, σύμφωνα με την Αριστοτελική διάκριση μεταξύ των πολιτειακών κανόνων και των λοιπών δικαιικών κανόνων. Ως τάξις δε, νοείται η διάταξη, τακτοποίηση, διαρρύθμιση ή διάρθρωση, για να υποδηλώσει την πολιτειακή οργάνωση της δωρικής Κρήτης. Η παρούσα μελέτη πραγματεύεται μόνο τους πολιτειακούς κανόνες, σημειώνει ο συγγραφέας και ακολουθούν τα κεφάλαια:
ΙΙ. Η ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΗ ΔΟΜΗ. Α. Η ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΔΟΜΗ: α. Οι Κόσμοι, β. Η Βουλή, γ. Η Εκκλησία, δ. Τα λοιπά πολιτειακά όργανα. Β. Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΟΜΗ. α. Η νομοθετική λειτουργία, β. Η διοικητική λειτουργία, γ. Οι περί της νομοθετικής και διοικητικής (Κυβερνητικής) συμπράξεως επιγραφικές μαρτυρίες, δ. Η δικαστική λειτουργία. Γ. Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ. α. Πλάτων, β. Αριστοτέλης, γ. Πολύβιος, δ. Στράβων. Δ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ.  ΙΙΙ. ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ: Α. ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ. α. Η «φυσιολογία» των περί τον 4ο αιώνα π.Χ. στάσεων. β. Τα υποκειμενικά αίτια, γ. Οι πολιτειακές συνέπειες, δ. Οι λοιπές συνέπειες, ε. Η αληθής ιατρεία. Β. ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΥΒΙΟΥ. α. Οι στάσεις της ελληνιστικής περιόδου – Η δημοκρατική διάθεσις του κρητικού πολιτεύματος, β. Οι σχετιζόμενες επιγραφικές μαρτυρίες. Γ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ.  ΙV. ΣΥΝΟΨΗ. V. ΕΥΡΕΤΗΡΙΟΝ ΤΩΝ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΡΤΥΡΙΩΝ.  VI. Ο ΘΕΣΜΙΚΟΣ (ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΟΣ) ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΔΡΗΡΟΥ. Η μελέτη κλείνει με πλουσιότατη Ελληνική και Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία και Χάρτη της Κρήτης της ελληνιστικής περιόδου, με τις πόλεις – κράτη, τις εξαρτημένες κοινότητες και τους ιερούς (θρησκευτικούς) τόπους./  Πηγή: Chaniotis 1996. 
Η μελέτη αυτή του κ. Μαρκάκη οπωσδήποτε, κατά βάση, είναι αντικείμενο κρίσεως και αξιολογήσεως των ειδικών. Παρά ταύτα είναι και για όλους εμάς τους αμύητους στις πολιτικές επιστήμες μια συνοπτική εμπεριστατωμένη παρουσίαση των τρόπων με τους οποίους διαχειρίζονταν τα κοινά και μετείχαν σ’  αυτά οι πρόγονοί μας, αφού και εμείς είμαστε μέλη της κοινωνίας και πολίτες.  Και είναι ανάγκη να γνωρίσομε τους νόμους αυτούς που κατάρτισαν οι πρόγονοί μας, οι οποίοι με βάση τον έμφυτο ηθικό νόμο, τους κωδικοποίησαν και ρύθμιζαν με αυτούς την κοινωνική  συμπεριφορά τους απέναντι στους λοιπούς πολίτες και στην πόλη.  
Η πόλη ήταν η πρωτόλεια μορφή του κράτους. Ήταν μια πολιτική κοινωνία, ένας κοινός πολιτικός οργανισμός και ο πολίτης ήταν «οπλίτης», που καθημερινή μέριμνά του ήταν να αγωνίζεται για το καλό της πόλεώς του.  Ο άνθρωπος ως «ζῶον πολιτικόν», κατά τον Αριστοτέλη, ολοκληρώνεται μέσα στην πόλη η οποία έχει προτεραιότητα έναντι του πολίτη, του οποίου το συμφέρον τίθεται σε δεύτερη μοίρα του συμφέροντος της πόλεως. Γι’ αυτό και τα μέλη της βουλής και οι κόσμοι προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στην πόλη αμισθί: «δεν ήσαν επιρρεπείς σε λῆμμα ούτε γενικώς ευάλωτοι σε οικονομική διαφθορά». Η πόλη, σύμφωνα με αυτή την αρχαιοπρεπή έννοιά της, όπως κατοχυρωνότανε με τη νομοθεσία της εποχής, στην πράξη ήταν ένα λειτουργικό σύστημα αξιών, με ανεπτυγμένο το αίσθημα της συλλογικής συνείδησης και προσφοράς.  
Διαβάζοντας κανείς επισταμένως την μελέτη του κ. Μαρκάκη, συνειδητοποιεί την ταύτιση σε πολλά σημεία των νόμων που ίσχυαν στην κρητική-δωρική πολιτειακή τάξι και γενικότερα στη Σπάρτη και την Αθηναϊκή πολιτεία με τον νόμο του ευαγγελίου του Χριστού. Από την άποψη της χριστιανικής θεολογίας αυτό δεν είναι άπορον. Γιατί, μέσα στο βαθύ σκοτάδι της ειδωλολατρίας, υπήρξαν πάρα πολλοί σοφοί προ Χριστού, που αντιλήφθηκαν την αδικία που επικρατούσε στις ατομοκρατικές συμφεροντολογικές και υλιστικές τάσεις των κοινωνιών, την αδικία και την καταπίεση των αδυνάτων και μίλησαν για την έννοια του δικαίου και τη σύμπραξη του συνόλου των πολιτών για μια ανθρωπινότερη και δικαιότερη κοινωνία. Οι φιλόσοφοι αυτοί, που έσπειραν τα σπέρματα του χριστιανισμού στα έργα τους, είναι οι φιλόσοφοι του «σπερματικού Λόγου», όπως τους ονόμασαν οι πατέρες της εκκλησίας μας. Είναι οι πρόδρομοι και διδάσκαλοι του Χριστιανισμού πριν από την έλευση του Σωτήρος Χριστού. Είναι οι πριν Χριστού Χριστιανοί. 
Κατά τον Άγιο Ιουστίνο (β΄ μ.Χ. αι.) οι αρχαίοι εκείνοι φιλόσοφοι έγιναν, κατά πρόνοια Θεού ικανοί «ἀμυδρῶς ὁρᾶν τὰ ὄντα καὶ δίδαξαν σπέρματα ἀληθείας». Το ίδιο και ο Κλήμης ο Αλεξανδρείας την ίδια εποχή γίνεται πιο συγκεκριμένος, αναφέροντας ορισμένα χωρία Ελλήνων φιλοσόφων και ποιητών. Τέτοιοι φορείς του σπερματικού Λόγου ήσαν  ο Ξενοφάνης, ο Ηράκλειτος, ο Θεαγένης, ο Εμπεδοκλής, ο Αναξαγόρας και ο μαθητής του ο Μητρόδωρος, ο Αναξίμανδρος, ο Πρωταγόρας (φίλος του Περικλή και του Ευριπίδη, που το 411π.Χ. οι φανατικοί ειδωλολάτρες τον κατηγόρησαν για αθεΐα και στην προσπάθειά του να φύγει, για να σωθεί πνίγηκε στην θάλασσα), ο Σωκράτης, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Θεόφραστος, ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης, ο Αντισθένης, ο Δημόκριτος, ο Διογένης ο Κυνικός, ο Ευήμερος, ο Επίκουρος κ.π.ά. 
Στην μετά Χριστόν εποχή έχομε την αποκάλυψη του Λόγου και τον νόμο του Θεού ξεκάθαρο για τις ανθρώπινες σχέσεις. «Ἀγαπᾶτε ἀλλήλους» είναι το πρόσταγμα του Χριστού και ο Παύλος προτρέπει «διὰ τῆς ἀγάπης δουλεύετε ἀλλήλοις» (Γαλ.5.13). Με το «μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ ζητήτω, ἀλλὰ τὸ τοῦ ἑτέρου ἕκαστος» (Α΄ Κοριν.10.24) και το «Ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε», η Εκκλησία δίνει τον κώδικα της αυτοθυσίας και για τους άρχοντες, που κλήθηκαν να υπηρετήσουν τον λαό, σαλπίζει: «ποιμάνετε τὸν λαόν μου ἐν δικαιοσύνῃ»!
Το ζήτημα της δικαιοσύνης, επίσης, ο Παύλος το εισάγει με τη σοβαρή προειδοποίηση γι’ αυτούς που γνωρίζουν την αλήθεια και το δίκαιο κι όμως κρίνουν μόνο τους άλλους, ξεχωρίζοντας τον εαυτόν τους: «ἀναπολόγητος εἶ, ὦ ἄνθρωπε, πᾶς ὁ κρίνων∙ ἐν ὧ γὰρ κρίνεις τὸν ἕτερον, σεαυτὸν κατακρίνεις∙ τὸ γὰρ αυτά πράσσεις ὁ κρίνων» (Ρωμ. 2,1). Ο άνθρωπος πρέπει να έχει πάντοτε κατά νουν την αλήθεια, ότι «εἷς ἐστιν νομοθέτης καὶ κριτής» (Ιακ.4.12) και ότι μόνον ο Θεός μπορεί να κρίνει και ν’ «ἀποδώσῃ ἑκάστῳ κατά τὸ ἔργον αὐτοῦ» (Ρωμ. 2,6). Εν τέλει, όσοι αντιστρατεύονται τον νόμο του Θεού και αντιστέκονται στην αλήθεια υπηρετώντας την αδικία, θα αντιμετωπίσουν αργά ή γρήγορα την οργή του Θεού, που έρχεται «ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας» (Εφεσ.5.6). 
Επανερχόμενοι, εν κατακλείδι, στο υπό παρουσίαση βιβλίο του κ. Μαρκάκη, διαβάζοντάς το προσεκτικά, βλέπομε τη σύζευξη  του σπερματικού Λόγου των φιλοσόφων, που με βάση αυτόν κατάρτισαν  τούς νόμους οι πρόγονοί μας ως συνειδητοί πολίτες, εργαζόμενοι με ανιδιοτέλεια για την πόλη, με τον ένσαρκο ευαγγελικό εξ αποκαλύψεως Λόγο. Δυστυχώς, αγνοούμε ή παραθεωρούμε ό,τι θετικό μπορούμε να κρατήσομε από την φιλοτιμία, αξιοπρέπεια και αγωνιστικότητα των προγόνων μας  και ό,τι πλουσιοπάροχα μας παρέχει το ευαγγέλιο της πίστεώς μας, γι’ αυτό και τρέχομε σε θολές πηγές να ξεδιψάσομε. Το αρχαιότερο ιστορικό γραπτό στον ευρωπαϊκό χώρο ἆδ΄ ἔfαδε πόλι και δή πολιτειακού νόμου (7ος π.Χ.αι.) αγέραστο, είναι δίπλα μας, από τη γειτονική Δρήρο, που μας λέει: αυτά αποφάσισε η πόλη διά των συντεταγμένων οργάνων της και όχι ο τάδε αρχηγίσκος προκλητικής ανικανότητος ή ο δείνα κάθε ξοφλημένης παραδοσιακής ελίτ ελέῳ ανυπόστατου κληρονομικού δικαίου εξουσίας! Το βιβλίο του κ. Μαρκάκη είναι ένα εγερτήριο σάλπισμα για τις κοιμισμένες συνειδήσεις αρχόντων και αρχομένων του αιώνα μας!   

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Η ιστορία της Μαρίας Λιουδάκη από τη Λατσίδα ήρθε στην επικαιρότητα με αφορμή την τανία "Το τελευταίο σημείωμα"

Διασχίζοντας το Φαράγγι στο Σελλινάρι στις αρχές του 20ου αιώνα...

"Τούτο τον κόσμο εμάθαμε"... λέει ο Γ. Κυβερνήτης

Ψήφισμα Βραχασωτών για το κλείσιμο των Γραφείων της Δημοτικής Κοινότητας

Συνέντευξη του Μανόλη Γιανναδάκη στο ΝΟΣΤΙΜΟΝ ΗΜΑΡ για την έκθεση χαρακτικής που ανοίγει σήμερα 4 Αυγούστου 2017 στο Βραχάσι με θέμα τον Ερωτόκριτο

Βραχασώτικες Ιστορίες: Η δημοσκόπηση του "χασαπόχαρτου" του ...Αρισμαρή!

Ο Σταυρός και τι σηματοδοτεί στο Σελλινάρι

O Γιώργης Ξυράφης στο Σίσι φτιάχνει μοναδικά μουσικά όργανα παραδοσιακής μουσικής!!!

Σπύρος Σουλαδάκης: Ένας πιανίστας με καταγωγή από το Βραχάσι