Οι ανεμόμυλοι του Βραχασού



Της Γεωργίας Λαζαράκη


Στο έμπα του Βραχασού από την μεριά του νεκροταφείου στεκόταν αγέρωχοι στο ύψωμα και μας καλωσόριζαν. Περήφανοι, ντούροι, οικολογικοί, περιτριγυρισμένοι απ ' άγρια κατσάβραχα γύριζαν, γύριζαν και έδιναν ζωή στο χωριό. Ο μεγάλος τους φίλος ο Αίολος τους βοηθούσε καθημερινά στο άλεσμα του σταριού του κριθαριού και οι οικογένειες χόρταιναν ζυμωτό ψωμί, εφτάζυμο, και άλλες λιχουδιές. 
Ο λόγος για τους ανεμόμυλους που βρισκόταν στο ύψωμα στην οπίσω βρύση.
Η μελέτη και η κατασκευή του μύλου γίνεται από τον ξυλομαραγκό. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα εκπαιδευμένο τεχνίτη ο οποίος συνδιάζει την πείρα, την γνώση, την δεξιοτεχνία ώστε ο μύλος να αποδίδει τα μέγιστα .
Οι ανεμόμυλοι είναι διάσπαρτοι ανά ομάδες στα χωριά του Μεραμπέλου και ο κύριος σκοπός τους ήταν η αλευροποίηση των γεννημάτων. Η αεροδυναμική δομή είναι σχεδόν ίδια παντού αλλά το χτίσιμο, το σχήμα, το χρώμα και τα υλικά διαφέρουν από τόπο, σε τόπο. Στο Βραχάσι, συναντούμε τους ασβεστωμένους πετρόκτιστους ογκώδεις πύργους , σε σχήμα στενόμακρο με το μπροστινό μέρος ελαφρώς στρογγυλεμένο. Το μπροστινό στρογγύλεμα βοηθάει αεροδυναμικώς στην μεγαλύτερη απόδοση του μύλου. Ένα μικρό άνοιγμα φιλοξενεί τον άξονα και στο μπροστινό του μέρος στηρίζεται η φτερωτή. Πρόκειται για ιδιαίτερα ανθεκτικό ξύλο που κοβόταν στην λίγωση του φεγγαριού , διότι σύμφωνα με την λαϊκή δοξασία τότε το ξύλο δεν πιάνει σαράκι και επιπλέον δεν σαπίζει. Η φτερωτή με τη σειρά της στηρίζει την αντένα και τα φτερά όπου βρίσκονται τα λευκά πανιά του μύλου που εκπέμπουν όλη τη μαγεία και την ομορφιά αυτού του αριστουργήματος . Όταν γυρίζει η φτερωτή γυρνάει ο άξονας που με τη σειρά του γυρίζει την μυλόπετρα για ν' αλέσει το άλεσμα,. 
" άλεθε μύλε μ' άλεθε 
κάνε τ' αλεύρια σου ψιλά 
τα πίτερα σου τραγανά "
Η υποδοχή των σιτηρών γίνεται σε ένα ξύλινο χωνί και απ' εκεί θα τροφοδοτηθεί η ταϊστή και εν συνεχεία οι μυλόπετρες. Όταν το αλεύρι είναι έτοιμο πηγαίνει στην παραλαβή. Η απόδοση του μύλου εξαρτάται από την ταχύτητα του ανέμου, την τοποθεσία και από την επιφάνεια των φτερών. Ένας ανεμόμυλος αλέθει 60 έως 80 κιλά σιτηρά την ώρα.
Το άλεσμα ήταν συνήθως αντρική δουλειά αλλά δεν ήταν σπάνια και η συμμετοχή των γυναικών. Στην ώρα της αναμονής η μικρή συνάθροιση δίνει την ευκαιρία ανταλλαγής πληροφοριών καθημερινού ενδιαφέροντος. Από τη φύση της εργασίας του ο μυλωνάς ήταν αποδέκτης πολλών πληροφοριών και τις μετέδιδε ευχαρίστως πότε με την μορφή κριτικής, πότε με την μορφή καθημερινών συζητήσεων, πότε μεταξύ σοβαρού και αστείου. Τα ερωτικά υπονοούμενα δεν ήταν σπάνια αλλά ούτε και τα παρατράγουδα και οι ερωτικές υποθέσεις.
" χωριατούλες στ' άλεσμα στο μύλο καρτερούνε
και με το γέρο μυλωνά τις νύκτες τους περνούνε ".
Σήμερα μόνο μερικά ερείπια μας θυμίζουν ότι κάπου κάποτε υπήρχε δωρεάν καθαρή ενέργεια και οι άνθρωποι έτρωγαν πεντακάθαρο νόστιμο ψωμί δωρισμένο από την γη μας στους ανθρώπους της.
Στον Αρμό, μια άλλη ομάδα ανεμόμυλων στόλιζαν το δρόμο του Αγιώργη του Βραχασώτη. Πρόλαβα μόνο τα θλιμμένα κουφάρια τους. Σήμερα δυστυχώς δεν σώζονται ούτε αυτά. Είναι λυπηρό πως μια ιστορία αιώνων εξαφανίζεται μέσα σε λίγες δεκαετίες. Είναι ανησυχητικό που χάνουμε την φινέτσα μας,την ταυτότητά μας, την τεχνογνωσία, τις ρίζες μας,την γλώσσα μας. Ο σεβασμός στην ιστορία και την παράδοση μας είναι πρωτίστως σεβασμός στον εαυτό μας,στην πατρίδα μας στην οικογένεια μας.


Φωτογραφία : νόστιμο ήμαρ Nikos Vlachos
Σημειώσεις : Νίκος Ψιλλάκης το ψωμί των ελληνων. ανεμόμυλος minorland.com

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Διασχίζοντας το Φαράγγι στο Σελλινάρι στις αρχές του 20ου αιώνα...

"Τούτο τον κόσμο εμάθαμε"... λέει ο Γ. Κυβερνήτης

Ψήφισμα Βραχασωτών για το κλείσιμο των Γραφείων της Δημοτικής Κοινότητας

Συνέντευξη του Μανόλη Γιανναδάκη στο ΝΟΣΤΙΜΟΝ ΗΜΑΡ για την έκθεση χαρακτικής που ανοίγει σήμερα 4 Αυγούστου 2017 στο Βραχάσι με θέμα τον Ερωτόκριτο

O Γιώργης Ξυράφης στο Σίσι φτιάχνει μοναδικά μουσικά όργανα παραδοσιακής μουσικής!!!

Βραχασώτικες Ιστορίες: Η δημοσκόπηση του "χασαπόχαρτου" του ...Αρισμαρή!

Σπύρος Σουλαδάκης: Ένας πιανίστας με καταγωγή από το Βραχάσι

Προσομοίωση του Μινωικού Παλατιού στο Κεφάλι του Μπούφου και της ευρύτερης περιοχής κατά την εποχή του χαλκού!!!

Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΒΡΑΧΑΣΩΤΗΣ