Η διάλυση των Ιταλικών στρατευμάτων και ο ερχομός των Γερμανών._Μνήμες από το Βραχάσι και την ταραγμένη 10ετία 1940-1950 του Γ. Ιεραπετρίτη


O Φασίστας Στρατηγός Άγγελος Κάρτα
Διοικητής των Ιταλικών στρατευμάτων του Νομού Λασιθίου

που φυγαδεύτηκε προκαλώντας αναταραχή στους Γερμανούς.

Η διαρκώς αυξανόμενη αμφισβήτηση της φασιστικής ιδέας και η παραμονή του κράτους στον άξονα της Γερμανίας, οι καθημερινές εξεγέρσεις του λαού και η αδυναμία του Μουσολίνι να επιβάλει την τάξη, καθώς και η κακή έκβαση στο ανατολικό μέτωπο (Ρωσία), ανάγκασε την Ιταλία να συνθηκολογήσει με τους συμμάχους στις 8 Σεπτεμβρίου 1943.
Συγκεκριμένα, στις 8 Ιουλίου 1943 αρχίζει η μεγάλη απόβαση των συμμάχων, Αμερικανών και Βρετανών, στη Σικελία.
Στις 24 Ιουλίου καθαιρείται ο Μουσολίνι και ο Βασιλεύς αναθέτει στον Αρχιστράτηγο Μπαντόλιο το σχηματισμό νέας Κυβέρνησης.
Ο Μουσολίνι, ως γνωστό, κατέφυγε στο βουνό όπου αργότερα συνελήφθη από τους παρτιζάνους που τον κρέμασαν σε μια κολώνα, σε κοινή θέα. 
Διοικητής των Ιταλικών στρατευμάτων του Νομού Λασιθίου και Δωδεκανήσου την εποχή αυτή ήταν ο Στρατηγός Άγγελος Κάρτα, που δεν ήταν εξ αρχής άτομο ευνοϊκά προσκείμενο στο φασιστικό καθεστώς του Μουσολίνι. Η στάση του αυτή είχε επισημανθεί και ήταν γνωστή στους συμμαχικούς κύκλους.
Με την καθαίρεση του Μουσολίνι και την συνθηκολόγηση με τους συμμάχους ο Κάρτα μέσω του υπασπιστή του, Λοχαγού Ταβάνα, ήλθε σε επαφή με εκπροσώπους της εθνικής αντίστασης στο Ηράκλειο και με το σύνδεσμο του στρατηγείου της Μέσης Ανατολής, Ταγματάρχη Πάτρικ Λι Φέρμορ, για να παραδοθεί.
Στις 16 Σεπτεμβρίου ο Στρατηγός Κάρτα με δύο ανώτερους αξιωματικούς του επιτελείου του και το Λοχαγό Ταβάνα παραδίδονται. 
Σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στους Ποτάμους μεθοδεύτηκε η φυγάδευση του Κάρτα. 
Οι δύο Ιταλοί αξιωματικοί με τους επιτελείς τους παρελήφθησαν από ομάδα ανταρτών και μέσω Επανωσήφη και Αχεντριά οδηγήθηκαν στην περιοχή Τσούτσουρος, αφού διανυκτέρευσαν στο χωριό Μαγουλά.
Στις 20 Σεπτεμβρίου ο Στρατηγός Κάρτα με τους επιτελείς του επιβιβάσθηκαν σε Αγγλικό σκάφος επιφανείας που κατέφθασε εν τω μεταξύ στη θέση Μαριδάκη. 
Ο υπασπιστής του, Λοχαγός Ταβάνα, αν και παρέμεινε κατά επιθυμία του να πολεμήσει τους Γερμανούς, αργότερα στις 15 Οκτωβρίου έφυγε κι αυτός για τη Μέση Ανατολή. 
Οι Γερμανοί αφού αντιλήφθηκαν την εξαφάνιση του Στρατηγού Κάρτα καθώς και την πρόθεση ορισμένων στρατιωτών να αυτομολήσουν στις Εθνικές Αντάρτικες ομάδες, κυκλοφόρησαν στις 17 Σεπτεμβρίου, προκηρύξεις με τις οποίες επικήρυσσαν τον Στρατηγό Κάρτα με 30.000.000 δραχμές καθώς θεωρούσαν ότι βρίσκεται ακόμα στο νησί. Επίσης κυκλοφόρησαν διαταγή, η οποία αποτεινόταν προς τους κατοίκους και τους διέταζε να μην παρέχουν άσυλο σε Ιταλούς στρατιώτες. Οι παραβάτες θα τιμωρούνταν με φυλάκιση ή χρηματική ποινή.
Ο σκληροτράχηλος Γερμανός Στρατηγός Σούμπερκ, όταν αργότερα πληροφορήθηκε τη φυγάδευση του Στρατηγού Κάρτα, θεωρώντας ότι η φυγάδευση έγινε με την βοήθεια των ανταρτών, έστειλε στις 3 Νοεμβρίου 1943 ομάδα Γερμανών στο Λασίθι στο χωριό Άγιος Γεώργιος. Συγκέντρωσαν τους κατοίκους του χωριού καθώς και άλλους από τα γειτονικά χωριά. Πολλούς απ’ αυτούς τρομοκράτησαν και κακοποίησαν. Η επιχείρηση τους τέλειωσε, κρατώντας επτά άτομα τα οποία στη συνέχεια εκτέλεσαν.
Τα γεγονότα της συνθηκολόγησης της Ιταλίας και η φυγάδευση του Στρατηγού Κάρτα έπεσε σαν βόμβα στα δυο μέχρι τώρα φίλια στρατόπεδα οθώντας αρκετούς Ιταλούς αξιωματικούς και απλούς στρατιώτες να εγκαταλείψουν τις μονάδες τους και να παραδώσουν τον οπλισμό τους στην Εθνική Αντίσταση. 
Άλλοι, οι φασίστες (μελανοχίτωνες) παρέμειναν πιστοί στους Γερμανούς και κράτησαν τον οπλισμό τους, ενώ οι περισσότεροι από τους υπόλοιπους παρέδωσαν τον οπλισμό τους, αρνούμενοι να συνεχίσουν τον πόλεμο. Αυτούς, αφού οι Γερμανοί τους πήραν τα όπλα, εν σειρά και υπό την εποπτεία ισχυρής γερμανικής δύναμης, τους οδήγησαν στο Ηράκλειο.
Θυμάμαι, όταν τους περνούσαν από το χωριό, τους οδηγούσαν σαν πρόβατα στη σφαγή, πεινασμένους και κατάκοπους από την πολύωρη πεζοπορία. 
Στο χωριό έκαναν μια στάση στο εργοστάσιο στη Βαγιά για να φάνε κάτι, γαλέτες και καμιά κονσέρβα. 
Οι χωριανοί μαθαίνοντας τα γεγονότα έτρεξαν να τους δώσουν ελιές, λίγο ψωμί και ό,τι άλλο διέθεταν. 
Οι Ιταλοί μη έχοντας χρήματα και προκειμένου να ξεφορτωθούν από τις πλάτες τους κάθε περιττό βάρος που είχαν, πωλούσαν κουβέρτες, χλαίνες, γιατί ήταν καλοκαίρι, άρβυλα και ό,τι τιμαλφή είχαν. Όλα για ένα κομμάτι ψωμί!
Οι ταλαίπωροι συνέχισαν τον δρόμο τους για το Ηράκλειο, όπου τους επιβίβασαν σε πλοιάρια, για να τους πάνε δήθεν στην Ιταλία. 
Δυστυχώς όμως μετά το νησάκι της Ντίας βύθισαν τα πλοιάρια και τους έπνιξαν.
Για ένα μήνα τα παράλια της Βόρειας Κρήτης, Ηρακλείου και Λασιθίου, γέμισαν από πτώματα πνιγμένων Ιταλών. 
Οι χωριανοί θυμάμαι, οργανώθηκαν σε ομάδες και καθημερινώς έθαβαν τους πνιγμένους.
Στην Αγία Βαρβάρα είχε βγάλει η θάλασσα γύρω στους είκοσι πνιγμένους. 
Σκάψανε στην άμμο και τους θάψανε κοντά σε κάτι κάκτους, αθανάτους τους λέγαμε, βάζοντας τους κι ένα σταυρό με το όνομά τους (σε όσους βρέθηκαν πάνω τους στοιχεία). 
Αυτούς, μετά την απελευθέρωση και το τέλος του πολέμου, ήλθαν συμπατριώτες τους, τους ξέθαψαν και πήραν τα οστά τους.
Η ομάδα που θέλησε να βγει στο βουνό, όπως προανέφερα, συνάντησε πολλές δυσκολίες. 
Ο εναγκαλισμός τους με τους οργανωμένους στην αντίσταση νέους και η εν συνεχεία, οδήγησή τους στα ορεινά ήταν πολύ επικίνδυνη.
Θυμάμαι την ιστορία που μου διηγήθηκε ο θείος μου Γιώργος Παχυγιαννάκης, ο δάσκαλος, όταν προσπάθησαν και κατάφεραν να φυγαδεύσουν δύο Ιταλούς από το Σελλινάρι. 

Το Ιταλικό φυλάκιο στο Σελλινάρι

Εκεί υπήρχε φυλάκιο και μπλόκο, λόγω της στενότητας της χαράδρας και της δυνατότητας που παρείχε για τον έλεγχο των διερχομένων αυτοκινήτων και πεζών.
"Κατεβήκαμε από νωρίς, μου ΄λεγε, από τα Λασθιώτικα βουνά πού ‘χαμε τα λημέρια μας εγώ, ο Νίκος Ιεραπετρίτης και ο Μανόλης ο Μηλιαράς, με μοναδικό οπλισμό δύο περίστροφα και μία χειροβομβίδα. Κρυφτήκαμε σε μια σπηλιά κοντά στο μοναστήρι και, όταν νύχτωσε, πλησιάσαμε μπαίνοντας σ’ ένα χαντάκι που, μέσω ενός οχετού, κατέληγε στο ποτάμι. 
Το ραντεβού μας ήταν στη μία η ώρα μετά τα μεσάνυχτα και το σύνθημα ήταν «Ηρακλής». 
Μια σκοπιά βρισκόταν εκατό μέτρα μακριά μας και ο σκοπός συνεχώς πηγαινοερχόταν νευρικά ερευνώντας με το βλέμμα του την περιοχή. 
Στις δώδεκα τα μεσάνυχτα, όταν έγινε η αλλαγή σκοπού, σαν κάτι να αντιλήφθηκαν, ίσως από το ένστικτο του φόβου είτε από κάποιο θόρυβο που κάναμε προσπαθώντας να κρυφτούμε. Έριξαν μια επισταμένη ματιά τριγύρω τους και αποχώρησαν.
Πέρασε η ώρα του ραντεβού μας και η ανυπομονησία μας είχε φτάσει στο κατακόρυφο, ώσπου μια στιγμή είδαμε δύο σκιές να πλησιάζουν. Στην αρχή φοβηθήκαμε. Όταν όμως μας ψιθύρισαν το σύνθημα, ανακουφιστήκαμε. Ήταν ξυπόλυτοι, για να μην τους ακούσει ο σκοπός, κι έφεραν μαζί τον οπλισμό τους και δύο όπλα παραπάνω ως δώρο σε μας, όπως μας είπαν. Βγάζοντας κι εμείς τα παπούτσια μας κατεβήκαμε τον οχετό και βρεθήκαμε στο ποτάμι. Από ΄κει και μετά ήταν πιο εύκολο να ξεφύγουμε. Προχωρήσαμε μέσα από τα Τσικαλαριά και τον Αϊ- Γιώργη τον Βραχασώτη στα λημέρια μας τελειώνοντας επιτυχώς την επιχείρηση μας. Οι συνάδελφοί μας με επικεφαλή τον Λατσιδιώτη Κλαδάκη, μας υποδέχτηκαν δεόντως."
 Πολλά παρόμοια γεγονότα συνέβησαν στο Νομό μας, που διοικούνταν από τα ιταλικά στρατεύματα, με αποτέλεσμα να ενισχυθεί ο αγώνας και να οπλιστούν οι καθημερινώς προσερχόμενοι νέοι στις τάξεις της αντίστασης.
Οι εναπομείναντες λιγοστοί μελανοχίτωνες, πιστοί στην ιδέα του φασισμού, προσχώρησαν στα γερμανικά στρατεύματα και μαζί με μικρό αριθμό Ελλήνων φιλοναζιστών και φυλακισμένων του κοινού Ποινικού Δικαίου που απελευθερώθηκαν από τις φυλακές, αποτέλεσαν ειδικές μονάδες, φόρεσαν γερμανικά ρούχα και ανέλαβαν ειδικά καθήκοντα.
Θυμάμαι τα τμήματα αυτά στο γήπεδο του Γυμνασίου μας να γυμνάζονται από αξιωματικούς Γερμανούς σε ασκήσεις μάχης και στον βηματισμό της χήνας, όπως τον έλεγαν.
Έτσι τέλειωσε η Ιταλική κατοχή δίνοντας τη σειρά της στην κατοχή των σκληροπόλεμων Γερμανών.

Συνεχίζεται...

Το παραπάνω απόσπασμα είναι από το βιβλίο 
του Γ. Ιεραπετρίτη:

"Το Βραχάσι κατά την περίοδο της κατοχής 
και του εμφυλίου"

1940-1950.


Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Ο Μιχάλης Πεδιώτης με τον Γιώργη Γουλιδάκη!!! Μια σχέση αγάπης και μίσους!

Διασχίζοντας το Φαράγγι στο Σελλινάρι στις αρχές του 20ου αιώνα...

Τι μαγειρεύουν πάλι αύριο, μου λέτε;

Φωτογραφία από το 1925 του πρώτου αυτοκινήτου της γραμμής Ηρακλείου - Νεαπόλεως στο Βραχάσι!

Ο Μανόλης Ιεραπετριτάκης πήρε το πτυχίο της Νομικής Σχολής σε ηλικία 75 χρονών!

"Τούτο τον κόσμο εμάθαμε"... λέει ο Γ. Κυβερνήτης

O Μιχάλης....

Ο Ζαχαρίας Φασουλάς δίνει συνέντευξη στο Βραχάσι το 1992