Το τέλος της γερμανικής κατοχής._Μνήμες από το Βραχάσι και την ταραγμένη 10ετία 1940-1950 του Γ. Ιεραπετρίτη

Στο Σελλινάρι στην Πέζα που έκαναν την ανατίναξη οι Γερμανοί

Ο κύριος όγκος των γερμανικών στρατευμάτων είχε συγκεντρωθεί πια στα Χανιά.
Παράλληλα το τμήμα καταστροφών ξεκινώντας από τη Σητεία κατέστρεφε ό,τι δεν μπορούσε να μεταφερθεί. Συγκεκριμένα, ανατίναζε κάθε μόνιμη εγκατάσταση βαρέως πυροβολικού, καθώς και τις αποθήκες πυρομαχικών. 
Έκοβε τις κολώνες τηλεφώνων και ηλεκτρικού ρεύματος και κατέστρεφε τις δεσπόζουσες γέφυρες, προκειμένου να παρεμποδίσει τυχόν επίθεση από τις αντάρτικες δυνάμεις στην κυρίως δύναμη του στρατεύματος που οπισθοχωρούσε προς τα Χανιά.
Λίγο πριν φθάσουν στο Βραχάσι, ανατίναξαν μεγάλες ποσότητες πυρομαχικών στη Λατσίδα. Περνώντας από το χωριό κατέστρεψαν τις τηλεφωνικές εγκαταστάσεις και προχωρώντας στο Σελλινάρι ανατίναξαν τα πυροβολεία με τα κανόνια μεγάλου διαμετρήματος και βεληνεκούς που είχαν στήσει στον Αναύλοχο, στη δυτική πλευρά, βλέποντας τη θάλασσα, για να ελέγχουν το Αιγαίο σε περίπτωση απόβασης των συμμάχων.
Στη συνέχεια προχώρησαν στο στενότερο σημείο του Χαυγά, στη θέση Πέζα και ανατίναξαν το δημόσιο δρόμο, με αποτέλεσμα να διακοπεί η επικοινωνία του Νομού Ηρακλείου με τον Νομό Λασιθίου.
Θυμάμαι που ακούγαμε τους κρότους των εκρήξεων από την Αγία Βαρβάρα και βλέποντας το σύννεφο σκόνης προσπαθούσαμε να μαντέψουμε τι είχαν ανατινάξει. 
Οι υποψίες μας ήταν για τη γέφυρα του Σελλιναριού. Αργότερα πληροφορηθήκαμε τα γενόμενα.
Η ομάδα καταστροφών συνέχισε το έργο της προς τα Μάλια, αφού πριν είχαν ανατινάξει στοίβες πυρομαχικών στην Αγία Βαρβάρα, πλάι στου Σμαΐλη το πηγάδι.
Με το πέρασμα του τμήματος καταστροφών ολοκληρώθηκε η αποχώρηση των Γερμανών. Έτσι στη συνέχεια ακολούθησε η κάθοδος των ανταρτικών ομάδων στο χωριό, η ανάληψη της εξουσίας και η απελευθέρωση του τόπου.
Οι αντάρτες ήταν οπλισμένοι με όπλα ιταλικά, γερμανικά αλλά και νέα Εγγλέζικα αυτόματα τύπου Τόμιγκαν, που τους τελευταίους μήνες είχαν αποβιβάσει τα Αγγλικά υποβρύχια στην περιοχή του Αγίου Αντωνίου (Μίλατος), οπλίζοντας και τις δύο ανταρτικές παρατάξεις, του ΕΛΑΣ και της ΕΟΚ. 
Ίσως προετοίμαζαν τον μετέπειτα εμφύλιο σπαραγμό, που προξένησε αρκετά δεινά στην εξασθενημένη από την κατοχή πατρίδα μας.
Η ανατίναξη της Πέζας (Χαυγά), όπως την λέγαμε, και η αποχώρηση των Γερμανών μας βρήκε στην Αγία Βαρβάρα να μαζεύουμε χαρούπια. 
Οι μεγάλοι βέβαια, οι γονείς μου και ο παππούς με την γιαγιά πρωτοστατούσαν, εγώ απλά βοηθούσα μια και είχε αρχίσει η περίοδος των διακοπών του Γυμνασίου.
Την επόμενη μέρα των καταστροφών, ο παππούς μου κι εγώ πήγαμε στον Αράπη (Χαλικιά), στο χωράφι μας στο οποίο είχαν στρατοπεδεύσει οι Γερμανοί τους τελευταίους μήνες της κατοχής. 
Φεύγοντας είχαν εγκαταλείψει αρκετά χρήσιμα πράγματα. Δεν προλάβαμε όμως τίποτε το σπουδαίο. Είχαν προλάβει οι Μαλιώτες και τα είχαν αρπάξει.
Ο παππούς λογομάχησε με μία κοπέλα Μαλιώτισσα που εκείνη την ώρα φόρτωνε στο γαϊδουράκι της κάτι σανίδες που βρήκε στο χωράφι. Προσπάθησε να την εμποδίσει, αλλά αυτή αντιστάθηκε λέγοντας.
- Με ξέρεις τι π……..α είμαι. Θα φωνάξω τους Γερμανούς από του Κουρκουνά και θα σε σκοτώσουν.
Λησμόνησε πως είχαν φύγει την προηγούμενη μέρα. Έτσι τα μόνα λάφυρα που πήραμε ήταν κάτι λαμαρίνες κυρτές που τις χρησιμοποιήσαμε αργότερα σαν στέγη σε μια αποθήκη που φτιάξαμε στη περιοχή.
Άλλη εξόρμηση της ομάδας των δύο (εγώ και ο παππούς) ήταν στις αποθήκες των πυρομαχικών που είχαν πυρπολήσει και ανατινάξει οι Γερμανοί στου Σμαΐλη το πηγάδι. Τα περισσότερα πυρομαχικά δεν καταστράφηκαν, αλλά σκορπίστηκαν στα γύρω χωράφια. Ο παππούς πήρε μερικά κιβώτια άδεια κι εγώ αγνοώντας τον κίνδυνο μάζεψα μερικές σφαίρες που τις άνοιγα και με το μπαρούτι τους έφτιαχνα πλασκατζίκια. 
Μάζεψα και μερικά κιλά κασσίτερο που εν αφθονία υπήρχε με το κάψιμο των πυρομαχικών (στις οβίδες το βλήμα μπροστά είχε ένα μέρος από κασσίτερο) για να κάνω πλάκες στους κέρτους που είχα για ψάρεμα. Παιδική αφέλεια…

Συνεχίζεται...

Το παραπάνω απόσπασμα είναι από το βιβλίο 
του Γ. Ιεραπετρίτη:

"Το Βραχάσι κατά την περίοδο της κατοχής 
και του εμφυλίου"
1940-1950.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Ο Μιχάλης Πεδιώτης με τον Γιώργη Γουλιδάκη!!! Μια σχέση αγάπης και μίσους!

Τι μαγειρεύουν πάλι αύριο, μου λέτε;

Διασχίζοντας το Φαράγγι στο Σελλινάρι στις αρχές του 20ου αιώνα...

Ο Μανόλης Ιεραπετριτάκης πήρε το πτυχίο της Νομικής Σχολής σε ηλικία 75 χρονών!

Φωτογραφία από το 1925 του πρώτου αυτοκινήτου της γραμμής Ηρακλείου - Νεαπόλεως στο Βραχάσι!

"Τούτο τον κόσμο εμάθαμε"... λέει ο Γ. Κυβερνήτης

Ο Ζαχαρίας Φασουλάς δίνει συνέντευξη στο Βραχάσι το 1992

O Μιχάλης....