Ζακ Βεντούρα: Ο δημοσιογράφος, ο αγωνιστής, ο μαχητής βουλευτής, το θύμα του Ολοκαυτώματος που πιάστηκε στο Βραχάσι όπου είχε καταφύγει

O Ζακ Βεντούρα



του 
Σπύρου Κουζινόπουλου

Είναι πολύ σημαντική η πρωτοβουλία να τιμηθεί, μαζί με τους άλλους Θεσσαλονικείς βουλευτές που στα μαύρα χρόνια της Κατοχής εξοντώθηκαν από τους Ναζί, και η μνήμη του κορυφαίου της Βορειοελλαδικής δημοσιογραφίας, Ζακ Βεντούρα, που βρήκε τραγικό θάνατο στα κρεματόρια του Άουσβιτς-Μπιρκενάου. Καθώς υπήρξε μία από τις ηρωϊκότερες και φωτεινότερες μορφές που ανέδειξε η δημοσιογραφική οικογένεια στη Μακεδονική πρωτεύουσα.

Η εφημερίδα της Θεσσαλονίκης Αβάντι
Ο Ζακ Βεντούρα, που γεννήθηκε το 1901 στη Θεσσαλονίκη (ή κατά άλλους το 1899), από φτωχούς Εβραίους γονείς, ανέπτυξε γρήγορα, από τα μαθητικά του ακόμη χρόνια, μεγάλη κοινωνική δραστηριότητα, μέσα από τη Σοσιαλιστική οργάνωση «Φεντερασιόν» που είχε δημιουργήσει ο Αβραάμ Μπεναρόγια στην πρωτεύουσα της Μακεδονίας. Ενώ πολύ νωρίς ασχολήθηκε με το δημοσιογραφικό λειτούργημα, υπηρετώντας το πιστά με πάθος και αυταπάρνηση μέχρι το τέλος της ζωής του.

Μαχητής δημοσιογράφος

Εργάστηκε ως δημοσιογράφος από νεαρή ηλικία σε αρκετές από τις εφημερίδες της Θεσσαλονίκης, κυρίως σ’ αυτές που εκδίδονταν στα εβραϊκά ή άλλες ξενόγλωσσες που απευθύνονταν στην πολυπληθή τότε Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης. Ενώ για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, διετέλεσε διευθυντής της εφημερίδας «Αβάντι» που εκδίδονταν από τη «Φεντερασιόν» αρχικά και που αργότερα απηχούσε τις θέσεις του ΚΚΕ. Στην Αβάντι παρέμεινε διευθυντής μέχρι το κλείσιμό της, ύστερα από την επιβολή της δικτατορίας Μεταξά, στις 4 Αυγούστου 1936.
Εργατόπαιδα πωλούν την εφημερίδα της ΟΚΝΕ Νεολαία
Σχετικά με την σοσιαλιστική εφημερίδα της ΦεντερασιόνΑβάντι, που κυκλοφόρησε το 1911, πρέπει να πούμε ότι την επιμέλεια της έκδοσης είχε συντακτική ομάδα με διευθυντή τον Αβραάμ Μπεναρόγια, αρχισυντάκτη τον Αλβέρτο Αρδίτη και συνεργάτες τους: Δαβίδ Ρεκανάτι, Ζακ Αμαρίλιο, Ζακ Βεντούρα, Αβραάμ Κοέν και τον διευθυντή του εβραϊκού σχολείου Ισαάκ Επστάϊν. Σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, η κυκλοφορία της σταμάτησε το 1935. Όμως ο Κωστής Μοσκώφ που ασχολήθηκε με το θέμα, ήταν σίγουρος ότι η Αβάντι εκδίδονταν μέχρι τον Αύγουστο του 1936.

Σύμφωνα με μία εξιστόρηση του Παντελή Ι. Καψή (εφημερίδα Εμπρός 8-9-1949), ο Ζακ Βεντούρα, λόγω της ευρείας γλωσσομάθειάς του, διετέλεσε διερμηνέας του Κονδύλη στη Μικρασιατική εκστρατεία. Ενώ αργότερα, υπήρξε ιδρυτικό μέλος, συμβάλλοντας, τον Ιανουάριο του 1923 στη δημιουργία της «Ένωσης Συντακτών Θεσσαλονίκης» η οποία στη συνέχεια μετονομάστηκε σε «Ένωση Συντακτών Ημερήσιων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης». 
 
Ανακοίνωση της ΟΚΝΕ στις 11-12-1922 για το ιδρυτικό της συνέδρο στη Θεσσαλονίκη
Πολιτική δραστηριότητα του Ζ.Βεντούρα

Αναπτύσσοντας έντονη πολιτική δραστηριότητα μέσα από τις γραμμές του αριστερού-προοδευτικού κινήματος, ο νεαρός ακόμη τότε Βεντούρα εκλέχθηκε ως εκπρόσωπος της νεολαίας, μέλος του Εθνικού Συμβουλίου του «Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδος», στη διάρκεια του έκτακτου συνεδρίου του, τον Οκτώβριο του 1922. Το ΣΕΚΕ ως γνωστόν, λίγο αργότερα μετονομάστηκε σε Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος (ΚΚΕ).  Ένα μήνα αργότερα, το Νοέμβριο του 1922, ο νεαρός Ζακ Βεντούρα συμμετέχει σαν ένας από τους βασικούς αντιπροσώπους της Μακεδονίας στο ιδρυτικό συνέδριο της «Ομοσπονδίας Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδος» (ΟΚΝΕ) που είχε πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη στις 29 Νοεμβρίου 1922. Και μάλιστα, αναλαμβάνοντας ως Γραμματέας της Ομοσπονδίας, κάνει και την έναρξη των εργασιών του Α΄ συνεδρίου της ΟΚΝΕ.
Στο ρεπορτάζ του Ριζοσπάστη 23-12-1922
αναφέρεται πρώτο το όνομα του Βεντούρα
Τρία χρόνια αργότερα, στις διπλές δημοτικές εκλογές που έγιναν το 1925, εκλέχτηκε δύο φορές δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης (με 5.309 ψήφους τον Οκτώβρη και 8.226 ψήφους τον Δεκέμβρη), αλλά καθαιρέθηκε με νομοθετικό διάταγμα στις 8.2.1926 λόγω της πολιτικής του δραστηριότητας. Λίγες μέρες μετά την εκλογή του ως δημοτικού συμβούλου, ο Βεντούρα συνελήφθηκε μαζί με δεκαπέντε ακόμη κομμουνιστές, μεταξύ των οποίων το ηγετικό στέλεχος των καπνεργατών, Μήτσος Παρτσαλίδης, αργότερα δήμαρχος Καβάλας, με την κατηγορία της «προκλήσεως εμφυλίου σπαραγμού», επειδή μοίραζαν προκηρύξεις ζητώντας να επιλυθούν τα αιτήματα των εργαζομένων.  Παρά το γεγονός ότι δεν στοιχειοθετήθηκε η κατηγορία εναντίον του, ο Βεντούρα παύτηκε από τη θέση του δημοτικού συμβούλου.
Τον Ιούνιο του 1926, εκλέχθηκε στη διοίκηση της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, ενώ στις βουλευτικές εκλογές που έγιναν στις 7 Νοεμβρίου  1926, αμέσως μετά την ανατροπή της δικτατορίας Παγκάλου από τον Κονδύλη, ο Ζακ Βεντούρα εκθέτει υποψηφιότητα και εκλέγεται με το ψηφοδέλτιο του «Ενιαίου Μετώπου Εργατών, Αγροτών και Προσφύγων» (ΚΚΕ), πρώτος σε σταυρούς βουλευτής Θεσσαλονίκης.

Το τραγικό τέλος

Μετά την εισβολή των Γερμανών και την άγρια καταδίωξη των Εβραίων και των κομμουνιστών, ο Ζακ Βεντούρα κατέφυγε στην Κρήτη, όπου βρήκε φιλοξενία και προστασία στο σπίτι του πατριώτη Εμμανουήλ Σπανάκη, στο Βραχάσι Λασιθίου.
Αψηφώντας την τρομοκρατία των Ναζί, ο Βεντούρα δεν έμεινε με σταυρωμένα τα χέρια. Αλλά μαζί με άλλους Εβραίους, μεταξύ των οποίων οι Μπαρούχ Σιμπή, Ισαάκ Σιακκή, Σεμτώβ Αλαλούφ κ.α, που επίσης είχαν καταφύγει στην Κρήτη, δημιούργησε αντιστασιακή κατασκοπευτική ομάδα που συγκέντρωνε πληροφορίες για τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και τις κινήσεις των Γερμανών. 
Μετά από προδοσία, οι κατακτητές τον συνέλαβαν το 1942 και αφού του έσπασαν τα μυωπικά γυαλιά του, τον έστειλαν πίσω στη Θεσσαλονίκη, όπου τον έκλεισαν στο στρατόπεδο του Παύλου Μελά. Και όταν άρχιισαν οι αποστολές των Εβραίων στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης στη  Γερμανία, την Πολωνία και την Αυστρία, ο Βεντούρα στάλθηκε στο κολαστήριο του ΆΣουσββιτς-Μπιρκενάου, όπου βρήκε φριχτό θάνατο στα κρεματόρια. Ενώ άσχημο τέλος είχαν και η γυναίκα με το παιδί του, καθώς πνίγηκαν σε ναυάγιο κατά τη μεταφορά τους από την Κρήτη στον Πειραιά.
Σε ένα αφιέρωμα της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης για το ολοκαύτωμα των Εβραίων στα κρεματόρια και τους θαλάμους αερίων των Ναζί, γράφει για τον Ζακ Βεντούρα: «Ήτο ένας τίμιος άνθρωπος και είχε πάντοτε αγωνισθεί για τις ιδέες του, απόλυτα πεπεισμένος γι’ αυτές. Έχαιρε της γενικής εκτιμήσεως για την ευθύτητα του βίου του και την ευγένεια του χαρακτήρος του».

Σημείωση: Τα στοιχεία για το άρθρο αυτό, προέρχονται από τις ακόλουθες πηγές:
1.     Σπύρος Κουζινόπουλος, Ελευθερία, η άγνωστη ιστορία της πρώτης παράνομης οργάνωσης και εφημερίδας της Κατοχής, Θεσσαλονίκη 1986, Καστανιώτης, σ.99
2.     Μανώλης Κανδυλάκης, Εφημεριδογραφία της Θεσσαλονίκης, τομ. Γ’, Θεσσαλονίκη 2005, University Studio Press, σς.497-501
3.     Κωστής Μοσκώφ, Εισαγωγικά στην Ιστορία του Κινήματος της Εργατικής Τάξης, Αθήνα 1988, Καστανιώτης
4.     Ραφαήλ Φρεζής, Ο Εβραϊκός Τύπος στην Ελλάδα, Βόλος 1999, Ισραηλιτική Κοινότητα Βόλου.
5.     Εφημερίδες Μακεδονία, Ριζοσπάστης, Μακεδονικά Νέα, Εμπρός.



Πηγή: http://farosthermaikou.blogspot.gr/2016/01/blog-post_56.html


Σε επόμενη ανάρτησή μας θα δημοσιεύσουμε πιο αναλυτικές εικόνες από τη ζωή της οικογένειας Βεντούρα στο Βραχάσι.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Διασχίζοντας το Φαράγγι στο Σελλινάρι στις αρχές του 20ου αιώνα...

"Τούτο τον κόσμο εμάθαμε"... λέει ο Γ. Κυβερνήτης

Ψήφισμα Βραχασωτών για το κλείσιμο των Γραφείων της Δημοτικής Κοινότητας

Συνέντευξη του Μανόλη Γιανναδάκη στο ΝΟΣΤΙΜΟΝ ΗΜΑΡ για την έκθεση χαρακτικής που ανοίγει σήμερα 4 Αυγούστου 2017 στο Βραχάσι με θέμα τον Ερωτόκριτο

O Γιώργης Ξυράφης στο Σίσι φτιάχνει μοναδικά μουσικά όργανα παραδοσιακής μουσικής!!!

Βραχασώτικες Ιστορίες: Η δημοσκόπηση του "χασαπόχαρτου" του ...Αρισμαρή!

Σπύρος Σουλαδάκης: Ένας πιανίστας με καταγωγή από το Βραχάσι

Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο ΒΡΑΧΑΣΩΤΗΣ

Προσομοίωση του Μινωικού Παλατιού στο Κεφάλι του Μπούφου και της ευρύτερης περιοχής κατά την εποχή του χαλκού!!!