Βραχάσι 12 Ιουλίου 1936: Θεμελιώθηκε η μεγάλη εκκλησία και τελέσθηκε μνημόσυνο για τον Οπλαρχηγό Κ. Σφακιανάκη, με αφορμή τη μεταφορά των οστών του στη γενέτειρά του


Δημοσιεύσαμε την παραπάνω φωτογραφία που μας έστειλε παλαιότερα ο αγαπητός Γιώργος Λεβεντογιάννης από το αρχείο του πεθερού του Νικολάου Παπαδάκη και προσπαθήσαμε να βρούμε τι πληροφορίες αναδύονται από αυτήν.
Ανατρέχοντας στο παλιό αυτό e mail από το 2008 μας γράφει:
"Αγαπητοί φίλοι σας στέλνω μια φωτογραφία από το Βραχάσι του 1936! (το αντίγραφο εξασφάλισα το καλοκαίρι από τον αγαπημένο μου εξάδελφο και Βραχασώτη παπά-Βαγγέλη Παχυγιαννάκη).
Θα ήταν ενδιαφέρον -αν και σεις το κρίνετε- να βρει τόπο σε μια γωνίτσα του ιστοτόπου!
Όπως θα διαβάσετε στην λεζάντα (σας στέλνω και την φωτό που είναι μεγεθυμένη τα χρόνια (72 παρακαλώ ) μας γυρίζουν πίσω στον Πλάτανο.!
Τότε ο καφενές του Μιχ. Ζουράρη, σήμερα η ταβέρνα της κυρά-Ελένης.
Η πρόθεση του ανώνυμου φωτογράφου και "λεζαντοποιού" είναι εμφανής. Να αποτυπώσει το γεγονός της ημέρας ( 12- Ιουλίου 1936, μνημόσυνο για τον πολέμαρχο Κωνσταντίνο Σφακιανάκη και θεμελίωση της εκκλησίας των Τριών Ιεραρχών ) και τα πρόσωπα...
Ας ρίξουμε όμως μια προσεκτική ματιά στη φωτογραφία κι άλλη μια μεταξύ μας, στους δρόμους, στα καφέ, στο βουνό, στην παραλία!
Ο σημερινός φωτογράφος -είμαι βέβαιος ότι θα αποτύπωνε μια εικόνα αβέβαιη, ασταθή, ανήσυχη, νευρική. Ίσως βαριά και δυσκίνητη.
Κατά την γνώμη μου, διαβάζοντας την φωτογραφία που σας στέλνω, οι ευγενείς και ευσεβείς αυτές ψυχές, μας ταξιδεύουν σ ένα άλλο κόσμο της καθημερινής ζωής. Το μάτι μας πρέπει διαρκώς να μετρά και να αξιολογεί, αν θέλουμε να ζήσουμε καλυτέρα στον τόπο μας!
Έτσι δεν είναι;
Και τώρα κουίζ στα πρόσωπα...
Τον μόνο που γνωρίζω είναι ο αγαπημένος μου πεθερός Νίκος Παπαδάκης.
Εσείς;"

Αυτά μας έλεγε λοιπόν τότε ο Γιώργος και σήμερα κάπως έχουμε ξεδιαλύνει το "μυστήριο".
Αρχικά διαβάσαμε την επιγραφή στο καφενείο, το οποίο είναι το σημερινό ΠΛΑΤΑΝΟΣ στην Απάνω Βρύση,  που έγραφε:


"Καφφενείον 
Το Παλαιόν Κέντρον 
Μιχ. Ι. Ζουράρη"

Μετά από την χειρόγραφη σημείωση πάνω στη φωτογραφία διαβάσαμε ότι επρόκειτο για μια αναμνηστική φωτογραφία στο Αρχιερατικό μνημόσυνο του Κωνσταντίνου Σφακιανάκη στις 12 Ιουλίου 1936 και επ' ευκαιρία της κατάθεσης του θεμέλιου λίθου του Ιερού Ναού των Τριών Ιεραρχών.


Αναζητήσαμε την εκκλησία αυτή αλλά δεν μπορέσαμε να την βρούμε ανάμεσα στις εκκλησίες του χωριού μέχρι που ο Π΄΄ Ευάγγελος Παχυγιαννάκης μας ενημέρωσε ότι:

Μια σημαντική φωτογραφία από τη θεμελίωση της μεγάλης εκκλησίας στο Βραχάσι παρουσία του Επισκόπου Πέτρας Διονυσίου.
Πηγή: Βραχασώτικο Σπίτι

"Ο ναός που εθεμελίωσαν τότε είναι ο σημερινός ναός της του Θεού Σοφίας. Αργότερα τον αφιέρωσαν: το κεντρικό κλίτος στην του Θεού Σοφία, το βόρειο κλίτος στον Απόστολο Τίτο και το νότιο φέρει το όνομα των Τριών Ιεραρχών."

Η ημερομηνία αυτή "δένει" και με την πληροφορία που αναφέρει ο Τίτος Βουρλάκης σε ένα άρθρο του (ΕΔΩ) στο οποίο αναφέρονται ιστορικά στοιχεία για την κατασκευή του Ιερού Ναού της Του Θεού Σοφίας στο Βραχάσι:


"Η θεμελίωσή του έγινε το 1936 επί Ενοριακής Επιτροπείας Αριστ. Βουρλάκη, καθηγητού φιλολόγου, διευθύνοντος του έργου, του οποίου ήταν η ιδέα της κατασκευής μιας μεγάλης εκκλησίας στο Βραχάσι, και μελών του εκκλ.συμβουλίου, παπά Νικ.Ροβίθη, Γ.Βουργούρη, Ι.Σ. Σπανάκη, Ν.Γ.Μαρκάκη και Γ.Χ.Φθενού.
Οι εργασίες διαμορφώσεως του χώρου και η έναρξη της οικοδόμησης, ξεκινούν με αργούς ρυθμούς, λόγω των πενιχρών εσόδων και η τοιχοποιία σταματά μέχρι το μισό ύψος της οικοδομής, ίσως και πιο κάτω.
Έτσι μισοχτισμένη τη θυμόμαστε εμείς οι παλιοί για αρκετά χρόνια.
Το Σελλινάρι, δεν έχει ακόμα αξιοποιηθεί και δε μπορεί να προχωρήσει το έργο της εκκλησίας.

Οι εισπράξεις από το Σελλινάρι, σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία του Αριστ.Βουρλάκη, το 1935 είναι γύρω στις 40.000 δρχ. για να φθάσουν το 1950, μέσα σε 15 χρόνια, περί τις 450000 δρχ. σε εποχή που τα χρήματα είχαν πραγματική αξία. Η αύξηση αυτή των εσόδων του Σελλιναριού, τα οποία έκτοτε βοήθησαν στην αποπεράτωση της εκκλησίας στο Βραχάσι, δεν ήταν τυχαία."

Αλλά ας ξανάρθουμε στην πρώτη φωτογραφία:

Πρόκειται για μια σύναξη προεστών και επιφανών του Βραχασού και του Μεραμπέλλου.
Όπως πάλι μας διαφωτίζει ο παπά Βαγγέλης:
"Στη φωτογραφία μεταξύ των άλλων διακρίνονται: Στη μέση ο Επίσκοπος Πέτρας Διονύσιος, πίσω από τον Επίσκοπο στη μέση ο π΄΄ Νικόλης Ροβίθης, εφημέριος της Παναγίας, αριστερά ο π΄΄ Διονύσης Πρατσινάκης και στο άλλο άκρο δεξιά ο π΄΄ Ζαχαρίας Φθενός, εφημέριος Αγίας Τριάδος.
Δίπλα από τον π΄΄Διονύσιο αριστερά του είναι ο Θεόπιστος Μαυροειδής, διατελέσας δάσκαλος Βραχασού.
Στα δεξιά του π΄΄ Διονύση όρθιος είναι ο Νικόλαος Παπαδάκης, (το Νικάκι).
Πίσω από τον Θεόπιστο αριστερά του ο Ιωάννης Σπανάκης.
Πίσω από τον Επίσκοπο στη μέση είναι ο Μιχάλης Ζουράρης (με το γιλέκο) και παρα δίπλα αριστερά του ο Αριστείδης ο Βουρλάκης.
Πάνω ακριβώς από τον Αριστείδη είναι ο Ατζημαπραγός και πιό πέρα ο Χριστογιώργης(Πάνω από τον Παπά Ζαχαρία).
Στο απέναντι άκρο είναι ο Γιώργης τση Πετσαλάκενας, αδελφός του π΄΄ Νικόλη Γεώργιος Ροβίθης διατελέσας πρόεδρος Βραχασού επί σειρά ετών."

Σε τηλεφωνική επικοινωνία ο Γεώργιος Ιεραπετριτάκης μας ενημέρωσε και για κάποιες άλλες μορφές που καταγράφονται στην φωτογραφία:
Στο μέσον της φωτογραφίας στην τελευταία σειρά εκείνος που σκύβει με το μουστάκι είναι ο Νίκος Κυπριωτάκης ή Ψαρονικόλης.
Ακριβώς από κάτω του με το μουστάκι ο Κωστής Κουλούρας.
Στο παραθυρόφυλλο με το γιλέκο δίπλα στον ψαρονικόλη είναι ο Αθανάσης Ζουράρης.
Τέλος ο Γεώργιος Ιεραπετρίτης εικάζει ότι δίπλα από τον Μητροπολίτη με το καπέλο και το άσπρο μούσι είναι ο Εμμανουήλ Διαλυνάς πατέρας του Ευάγγελου Διαλυνά.

Την ίδια μέρα...

Την ίδια μέρα μεταφέρονται και τα οστά του Κ. Σφακιανάκη από τον Άγιο Νικόλαο στο κοιμητήριο στο Βραχάσι και γίνεται και αρχιερατικό μνημόσυνο.

12 Ιουλίου 1936: Την ημέρα της μεταφοράς των οστών και του Μνημοσύνου του Κ. Σφακιανάκη στο Βραχάσι

Και οι τρεις φωτογραφίες που δημοσιεύουμε σήμερα, στον Πλάτανο, στη θεμελίωση της Εκκλησίας αλλά και στο μνημόσυνο του Οπλαρχηγού, διαφαίνονται συγκεκριμένα πρόσωπα με την ίδια ενδυμασία, γεγονός που συνηγορεί στην ταυτότητα της ημέρας.
Για την τελευταία φωτογραφία που έχει ληφθεί πάνω στο μνήμα του Σφακιανάκη στο Βραχάσι, μας λέει ο καλός φίλος Γιάννης Τσιχλής με αφορμή την ανάρτησή μας "Ένα πρωτόκολλο του Γενικού Αρχηγείου της Ανατολικής Κρήτης το 1878 στο Βραχάσι!":
"Το Πρωτόκολλο που δημοσίευσες αναφέρεται στην Επανάσταση του 1878. Με την υπογραφή όμως της Σύμβασης της Χαλέπας τερματίστηκε η Επανάσταση. Μεταξύ των άλλων προνομίων που παραχωρήθηκαν στους Κρητικούς ήταν και ο διορισμός χριστιανών Διοικητών (Νομαρχών), Δημάρχων κ.λπ.
Με πρωτοβουλία του Γενικού Διοικητή Κρήτης Κωστή Αδοσίδη Πασά διορίστηκε Διοικητής (Νομάρχης) Λασιθίου ο Κωνσταντίνος Σφακιανάκης. Στο αξίωμα αυτό παρέμεινε για μικρό χρονικό διάστημα για λόγους που δεν είναι του παρόντος να αναφερθούν. Έτσι επανήλθε στο αρχικό και αγαπημένο του επάγγελμα του εμπόρου.
Εγκαταστάθηκε στον Άγιο Νικόλαο όπου οργάνωσε τον ομώνυμο εμπορικό εξαγωγικό οίκο και επεξέτεινε τον κύκλο των εξαγωγών, γεωργικών κυρίως προϊόντων, σ’ όλα τα λιμάνια της Μεσογείου, αλλά και στη Ρωσία. Στο γραφείο του στην Οδησσό τοποθέτησε ως διευθυντή τον γιό του Μιχαήλ.
Ο Βραχασώτης Εμμανουήλ Αποστολάκης, στενός και έμπιστος υπάλληλός του, αναφέρει ότι ο Κ. Σφακιανάκης προσεβλήθη από ημιπληγία βαριάς μορφής, σε βαθμό που δεν μπορούσε να στρίψει το τσιγάρο του. Ο Αποστολάκης του έστριβε πολλά τσιγάρα και του τα άφηνε πάνω στο γραφείο του, μια και ο Σφακιανάκης ήταν μανιώδης καπνιστής.

Ο κουρέας Ιωάννης Καραμανωλάκης αναφέρει το εξής περιστατικό.
Στην κηδεία του Κ. Σφακιανάκη το 1890, την ώρα της ταφής, επειδή δεν επιτρεπόταν η κρούση καμπάνας από τις οθωμανικές αρχές, οι συμπολεμιστές και φίλοι του κατέβηκαν από τα διάφορα χωριά ένοπλοι και άφοβοι κι έριξαν πυκνές αποχαιρετιστήριες ομοβροντίες.
Ο Σφακιανάκης ετάφη στην αυλή του ναού του Σωτήρος Χριστού, εκεί που στεγάζεται σήμερα το 3ο Δημοτικό Σχολείο του Αγίου Νικολάου, στο παλιό νεκροταφείο.
Στον τάφο του έβαλαν και το αγαπημένο του κομπολόϊ διότι ο Σφακιανάκης, όταν ζούσε, είχε εκφράσει την επιθυμία του αυτή.
Το 1936, όταν επρόκειτο να μεταφερθούν τα οστά του στο Βραχάσι, δεν μπορούσαν να βρουν το μνήμα του. Τότε ο Καραμανωλάκης τους είπε για το κομπολόι και ανοίγοντας 2-3 τάφους το βρήκαν τελικά και βεβαιώθηκαν ότι αυτός ήταν πράγματι ο τάφος του Σφακιανάκη."


Ν.Ι. Βλάχος



Σχόλια

Ο χρήστης ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΒΛΑΧΟΣ είπε…
Και μπαίνω στον πειρασμό να μαρτυρήσω πως αυτή η επιπλέον ανάγνωση της φωτογραφίας μας δίνει ένα ζωντάνεμα ιστορικών στιγμών ιδιωτικής ή περιορισμένης σημασίας ίσως αλλά κρίσιμων για να συνθέσουν τη συλλογική μας μνήμη. Διάβαζα σήμερα στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ ένα εξαιρετικό άρθρο για μια παλιά φωτογραφία και επηρρεάστηκα σε αυτό το σχόλιό μου από αυτό. Λέει λοιπόν ο Θανάσης Νιάρχος: "η φωτογραφία είναι μια μεγάλη αφαίρεση, μια εύθραστη περίληψη που σε "αναγκάζει" με την αραιή πληροφορία μα διορίσεις τις έννοιες, να βρεις τον ιστό που θα σε θέλξει, που θα σε τάξει στη συνάινεση. Η φωτογραφία λέει αυτό που θέλω να ξαναγυρίσω.... Δεν εγκαθίσταται το αφήγημα. Εκπηγάζει... Επιτρέπει να ανασυγκροτηθεί ο αναγνώστης περιέχων και περιεχόμενος. Διελεύσεις νοημάτων με βίαιαη πρόφαση τη μνήμη".

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Η ιστορία της Μαρίας Λιουδάκη από τη Λατσίδα ήρθε στην επικαιρότητα με αφορμή την τανία "Το τελευταίο σημείωμα"

Εξαφανίστηκε και αναζητείται 60χρονος άνδρας

Στο Σίσι μια από τις μεγαλύτερες ανασκαφές στην Ελλάδα!

Ο πολύχρωμος γάμος στο Σίσι κόστισε 1 εκατ. δολάρια

Οι τέσσερις ναυαγοί σφουγγαράδες από την Κάλυμνο στο Σίσι

Υπογράφουμε για να τρέξει ξανά η Απάνω Βρύση στο Βραχάσι

Πρόταση βόμβα! Αεροδρόμιο στο Σίσι!

Ιωάννης Τζιρβελάκης: "Με αφορά γιατί έχω συνείδηση"! (Uptaded)

Παιδιά ενός κατώτερου θεού στο Σχολείο στο Σίσι;

Η εκπληκτική ιστορία ενός ήρωα που σκότωσαν οι Ναζί στο Σίσι