Ο δρόμος του Βραχασού έχει τη δική του μεγάλη ιστορία!


Φωτογραφία της Μαρία Σωρού.

Το δημοσίευμα που μας εξιστορεί την παράνομη πράξη των Βραχασωτών όταν
ξήλωσαν τους πασάλους με τους οποίους είχε χαραχθεί ο δρόμος για να περάσει
 από τον Καλαρίτη και όχι από το Βραχάσι  και την επέμβαση
της Αστυνομίας και του τότε Νομάρχη προς επιβολήν της τάξης και της νομιμότητας!!!
Όμως όπως όλα  έδειξαν στη συνέχεια οι Βραχασώτες πέτυχαν το στόχο τους
να περάσει ο δρόμος από το Βραχάσι. Και για να το πετύχουν αυτό δεν
δίστασαν να γκρεμίσουν ακόμη και τα σπίτια τους
για να διευκολύνουν τη διέλευσή του!!!
Το γεγονός αυτό ανάγκασε ένα επιφανή Πολιτικό της εποχής
τον Ρούσσο Αν. Κούνδουρονα αρθογραφήσει πρωτοσέλιδα
στον τοπικό τύπο της Κρήτης και να αναφέρει για τους Βραχασώτες ότι :
"έγιναν το πλέον αξιομίμητον παράδειγμα πολιτισμένων ανθρώπων"
και για το Βραχάσι ότι "πολύ δικαίως θα ηδύνατο να ονομασθή
τώρα η ακρόπολις του νομού μας"

Μια φωτογραφία του 1929  από το
National Geographic και τον φωτογράφο
Maynard Owen Williams
Με αφορμή φωτογραφίες από το δρόμο στο Σελλινάρι που δημοσιεύσαμε, ξεκίνησε ένας διάλογος για την χρονολογία αλλά και τη θέση του δρόμου...
Πότε έγινε ο δρόμος που περνάει από το Βραχάσι;
Είναι σωστές αυτές οι φωτογραφίες;
Ας δούμε όμως όσες πληροφορίες συλλέξαμε.
Ο δρόμος από την πλευρά του Σελλιναριού ερχόταν από το Χάνι του Σισού και στην είσοδο του φαραγγιού όπως ανεβαίνουμε σήμερα υπήρχε ένα χτιστό πέτρινο γεφύρι που σήμερα δεν υπάρχει, το οποίο αποτελούσε το πέρασμα από την βορειοανατολική πλευρά του στη Νοτιοδυτική, την πλαγιά που είναι δηλαδή το μοναστήρι του Άη Γιώργη.
Σήμερα δεν υπάρχουν αυτά τα στοιχεία αφού οι δύο δρόμοι που έχουν γίνει σε μεταγενέστερο χρόνο, ο επαρχιακός και ο εθνικός έχουν καταστρέψει όλα αυτά τα σημεία.
Παραμένει όμως το κατάλλυμα του παλιού μύλου το οποίο ξεμπαζώθηκε από τον τέως κοινοτάρχη Μαρκογιώργη και σήμερα σώζεται κάπως...
Περίπου σε αυτό το ύψος του μύλου σύμφωνα με μαρτυρίες, υπήρχε η χτιστή γέφυρα που έδινε συνέχεια στο δρόμο από το Σίσι στο Βραχάσι.
Ο δρόμος αυτός δεν ήταν η προτεραιότητα όμως των αρχών.
Ο Παλιός Μύλος στο Σελλινάρι
Από τις αρχές του αιώνα η διέλευση με άλογα κυρίως των ανθρώπων που όδευαν από το δυτικά προς ανατολικά προς τη Νεάπολη και τον Άγιο Νικόλαο ήταν πίσω από το Φαράγγι του Σελλιναριού και προς την πλευρά της Μιλάτου και του Καλαρίτη.
Όπως διαβάζουμε στο άρθρο της ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ στις 3-9-1914 σε ένα αποκαλυπτικό άρθρο, η χάραξη του δρόμου είχε ξεκινήσει από το 1914 και απετράπη η κατασκευή του από τον Καλαρίτη με δυναμική παρέμβαση των Βραχασωτών που αν και ξέφυγε της νομιμότητας ήταν αποτελεσματική.  Ας δούμε τι λέει η εφημερίδα ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ στις 3-9-1914:
"Ήρξατο από προχθές η μελέτη της οδού Νεαπόλεως -Ηρακλείου υπό του μηχανικού κ. Διαμαντόπουλου διευθυνθείσα ως γνωστόν  δια των θέσεων Καλαρίτης άνωθεν της Μιλάτου προτιμηθείσης της γραμμής ταύτης λόγω ελαχίστης αυτής κλίσεωςκαι δια να περιλάβη τα χωρία Λατσίδα και Βουλισμένη και αποκλεισθείσης της δια Βραχασίου διελεύσεως λόγω του μεγάλου ύψους και των αναγκαίων τεχνικών έργων τα οποίαθα απήτουνμεγάλας επί πλέον δαπάνας.
Μόλις όμως η μελέτη ήρξατο δια του συνεργείου Διαμαντοπούλου και το μεταξύ Καλαρίτου και Νεαπόλεως τμήμα είχε πασαλωθή, οι κάτοικοι  Βραχασίου εκνόμως ενεργούντες παρημπόδισαν την συνέχισην της μελέτης και κατέστρεψαντους μέχρι Λατσίδας πασάλους. 
Η ενέργεια αύτη και εάν ακόμη είχον δικαίους λόγους παραπόνου και επιχειρήματα υπέρ αυτών οι κάτοικοι Βραχασίου, είνε εκνόμως και ως τοιαύτη μόνο εις βάρος των δύναται να εκσπάση. 
Υπήρχον χίλιοι άλλοι τρόποι ενεργείας υπ΄ αυτών προς προστασίαν των συμφερόντωντου χωριού των περί του οποίου κατά τα διαβεβαιώσεις του κ. Πετάση, ελήφθη μέριμνα, δια της συνδέσεως της κεντρικής αρτηρίας δια μιας διακλαδώσεως.
_Roussos_M_koundouros._1944
O Ρούσσος
Κούνδουρος
Η χωροφυλακή ειδοποιηθείσα εγκαίρως χθες, απέστειλε τον σταθμάρχην Νεαπόλεως προς ενέργειαν ανακρίσεων και την πρόληψιν επαναλήψεως των σκηνών.
Ο κ. Νομάρχης ειδοποιηθείς επίσης μετέβη επιτόπου συστήσας ψυχραιμίαν εις τους κατοίκους Βραχασίου υποδείξας συγχρόνως τα νόμιμα εκείνα μέτρα ων δέον να κάμωσιν χρήσιν.
Ελπίζομεν ότι η Γενική διοίκησις σπεύσει εις την ενέργειαν και την λήψιν κατάλληλων μέτρων ώστε εάν ίνε εύκολως η εκ Βραχασίου οδός να διέλθη εκ τούτου, εάν δε όχι να επιβάλη την ισχύν της εις τυχόν ασεβούντες προς την θέλησιν της πολιτείας." 
Ο δρόμος τελικά πέρασε από το Βραχάσι, ο οποίος ολοκληρώθηκε όπως τεκμαίρεται από τα δημοσιεύματα περίπου δέκα χρόνια μετά δηλαδή το 1925, όταν πέρασε το πρώτο αυτοκίνητο όπως μας εξιστορεί ο Ρούσος Ανδρέα Κούνδουρος στο πρωτοσέλιδο της εφημερίδας ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ.




"Tο πρώτο αυτοκίνητο μας έφερε προχθές εις τα πρόθυρα του Βραχασίου. Ύστερα από ένα τμήμα δρόμου επτά περίπου χιλιομέτρων από την Νεάπολιν διερχόμενοι διά μέσου αφαντάστου ρομαντικότητος τοπείων σταματούμεν ολίγα μέτρα κάτω από το ωραίο χωριό. Μπροστά μας υπερδιακόσιοι εργάται εργαζόμενοι με μέθοδο και σύστημα και διεύθυνσιν πρωτοφανή διά τα μέρη μας κόπτουν ακούραστοι τα δεσμά του αποκλεισμού μας από του άλλου κόσμου.
Λόφοι ολόκληροι ισοπεδώνονται και φαράγgια γεμίζουν, ρυάκια και ποταμοί γεφυρώνονται και βράχοι γκρημνίζονται. Και πίσω στρώνεται η γραμμή του ντεκοβίλ της εταιρίας που μετακινεί τα χώματα, που μεταφέρει να υλικά που στρώνουν και μορφώνουν τον δρόμον της ελευθερίας μας. Και παρά πίσω άλλα συνεργεία εργατών […] Εισερχόμεθα εις το Βραχάσι ακολουθούντες το χάραγμα της νέας εισόδου. Η έκπληξις μας γίνεται μεγαλύτερη. Βλέπομεν πράγματα εντελώς απροσδόκητα, εντελώς πρωτοφανή. Τας εκατοντάδας των εργατών της εταιρίας διαδέχονται εκατοντάδες Βραχασιωτών εθελοντών. Άλλοι χαλούν κι άλλοι κτίζουν. Εις το ένα μέρος στέγαι και πέτρες και χώματα και ξύλα σωριασμένα εις ερείπια. Εις το άλλο μέρος καινούργιοι τοίχοι και σπίτια διώροφα και εξώσται μαρμάρινοι. Καταστροφή και δημιουργία μαζί. Ερείπια και ανακαινισμοί σύγχρονοι. Και γύρω από όλα χαρά, ζωή, ενθουσιασμός και κίνησις και ζωή ανεξάντλητη. […] Οι Βραχασώται μόνοι των χωρίς πρωτόκολλα απαλλοτριώσεων, χωρίς αποζημιώσεις, χωρίς κρατικάς διαταγάς,χωρίς νόμους και μηχανικούς και δικαστήρια χαλούν τα σπίτια των διά να κάμουν τόπον να περάση ο δρόμος που εθεωρείτο όνειρο κι όμως έγινε πραγματικότης.
Χαλούν μόνοι των αυτοβούλως με τα ίδια τα χέρια των και χαρούμενοι δεκάδες σπιτιών μικρών και μεγάλων, ευρισκομένων εις το περισσότερον συνοικισμένον μέρος του χωρίου και τα ανοικοδομούν πάλιν οι ίδιοι δι’ εξόδων των είτε εις το υπολοιπόμενον μέρος του οικοπέδου των ή αλλαχού […] έγιναν το πλέον αξιομίμητον παράδειγμα πολιτισμένων ανθρώπων […] πολύ δικαίως θα ηδύνατο να ονομασθή τώρα η ακρόπολις του νομού μας
ΡΟΥΣΟΣ ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ*
(ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ/8-8-1925)


Έτσι όλα αυτά τα στοιχεία, των φωτογραφιών και των δημοσιευμάτων δένουν μεταξύ τους.
Το πρώτο αυτοκίνητο της γραμμής Ηρακλείου - Νεαπόλεως κατά τη διέλευσή του από το Βραχάσι την 18η Απριλίου του 1926 ήταν ένα σπουδαίο γεγονός για το χωριό μας. Και ως τέτοιο απεικονίζεται στην παραπάνω φωτογραφία.

Ν.Ι. Βλάχος

Σημείωση:

Θα ήθελα να ευχαριστήσω:
  • την Φιλόλογο και Ερευνήτρια κ. Μαρία Σωρού που μας έστειλε τα δημοσιεύματα της εφημερίδας ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ
  • τον Γ. Λεβεντογιάννη για την φωτογραφία της διεύλευσης του πρώτου αυτοκινήτου της Γραμμής Ηρακλείου - Νεαπόλεως από το αρχείο του Νίκου Παπαδάκη.
  • Τον Γεώργιο Ιεραπετριτάκη για τις πολύτιμες πληροφορίες του από εκείνη την εποχή.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Η ιστορία της Μαρίας Λιουδάκη από τη Λατσίδα ήρθε στην επικαιρότητα με αφορμή την τανία "Το τελευταίο σημείωμα"

Διασχίζοντας το Φαράγγι στο Σελλινάρι στις αρχές του 20ου αιώνα...

"Τούτο τον κόσμο εμάθαμε"... λέει ο Γ. Κυβερνήτης

Ψήφισμα Βραχασωτών για το κλείσιμο των Γραφείων της Δημοτικής Κοινότητας

Συνέντευξη του Μανόλη Γιανναδάκη στο ΝΟΣΤΙΜΟΝ ΗΜΑΡ για την έκθεση χαρακτικής που ανοίγει σήμερα 4 Αυγούστου 2017 στο Βραχάσι με θέμα τον Ερωτόκριτο

Βραχασώτικες Ιστορίες: Η δημοσκόπηση του "χασαπόχαρτου" του ...Αρισμαρή!

Ο Σταυρός και τι σηματοδοτεί στο Σελλινάρι

O Γιώργης Ξυράφης στο Σίσι φτιάχνει μοναδικά μουσικά όργανα παραδοσιακής μουσικής!!!

Σπύρος Σουλαδάκης: Ένας πιανίστας με καταγωγή από το Βραχάσι