Ένας κώδικας βυζαντινών κανόνων, ένας Κωδικογράφος από τις Λίμνες και το επώνυμο Σουλάς ή Σουλαδάκης στο Βραχάσι!!!(Ενημερωμένο)



Υπάρχει ένα χειρόγραφo στο Βρεττανικό Μουσείο του Λονδίνου που αποτελεί συλλογή βυζαντινών κανονικών κειμένων, γραμμένων τον 15ο αιώνα(των Θεοδ. Βαλσαμώνα, Ματθαίου Βλαστάρη, Νικήτα Ηρακλείας κ.α.) ο Κώδικας Addit 17474.
Ένα χειρόγραφο που έχει σχέση με δυο χωριά του Μεραμπέλλου: Τις Λίμνες και το Βραχάσι...
Στους παρακάτω στίχους, τους εφτά ιαμβικούς στίχους ο γράφων τον κώδικα μας δηλώνει την ταυτότητά του, την καταγωγή του και την χρονολογία της αντιγραφής των κειμένων.

φ 291v
"Ο των φίλον ένεστι μαθείν τον τήνδε
βίβλον τολιπεύσαντα δονακογράφον, 
Μανουήλ κικλήσκεται Λιμνών εκ κώμης,
τα νυν δε τυγχάνοντα μονή των Πάντων
Αγίων του Χάνδακος πλησίον Κρήτης.
Εν χιλιάδι συν τοις εξακοσίοις
μην νοέμβριος είδε τετελεσμένην"

Πρόκειται για τον Μανουήλ από τις Λίμνες, ο οποίος βρίσκεται πιθανότατα ως Μοναχός στην Μονή των Αγίων Πάντων(ενδεχομένως Ορθόδοξο Μοναστήρι) του Χάνδακα στα 1600, το μήνα Νοέμβριο!!!
Ο Λιμνιώτης Κωδικογράφος Μανουήλ συναντάται και σε άλλο Κώδικα δίνοντάς μας και το επωνυμό του ως Μανουήλ το γένος Γρηγορίου(Κώδικας Marc. Gr. 1, 43).
Ο Μανουήλ δεν ήταν όμως ο τελευταίος κτήτορας του σημαντικού αυτού κώδικα αφού όπως αναφέρεται στην 1η σελίδα του, ο κώδικας περνά στην κατοχή του Βρετανικού Μουσείου στο Λονδίνο, διόμισι αιώνες μετά, στις 14 Οκτωβρίου 1848…

φ. 1
14 Οκτ. 1848

Μέχρι το 1848 το χειρόγραφο αυτό μάλλον δεν έφυγε από την Κρήτη, αφού ως τελευταίος κτήτορας εμφανίζεται διόμισι αιώνες μετά από το 1600, ο Μανόλης Σουλάς από "χωρίο Βραχάσι".
Ο Μανόλης Σουλάς έχει γράψει το όνομά του και κάποιες σκέψεις του στο κάτω περιθώριο του βιβλίου σε τρία  σημεία, με ένα άτονο και μάλλον ανορθόγραφο τρόπο…

Στη σελίδα 92v
"Μανόλης σουλας από χοριο βραχασι
Μανολης σουλα από χωριον βραχασι"

Στο φ. 159v
"Ευβλογημένη  χριστιανη παρακαλο την αντιλείψην σας παντοτε να μεταλαβαίνετε το τιμηον και αγηον το σομα και εμα του Κυρίου ημον Ιυσου Χριστου….
…Μην Μανολ/Μανοηλ Σουλας/από χορ/ηον Βρα/χασι/μην απρι/λλιο 27"


Στο φ. 161v
"ετουτο το βυβληον γραφυ ποσ να εξομολογουνται η ανθρωπη/οπου πραξουν αμαρτηας θανασιμες να εξομολογουν/τε και να μην εντρεπουντε διοτι δεν εβρυσκουσι καμηαν απολογιαν...
...ο ελαχιστος/δουλος του Θεου/Μανόλης/ηγραψα/ετουτες τες/ρηγες ομυος"

Όπως σημειώνει ο Καθηγητής Πανεπιστημίου, Ιστορικός, Φιλόλογος και Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών Μ.Ι. Μανούσακας:

«Ο λιγογράμματος και θεοσεβούμενος Μανόλης Σουλάς αυτός από το Βραχάσι(όπου και σήμερα το επώνυμο Σουλάς – Σουλαδάκης είναι συνηθέστατο), μεταγενέστερος του λόγιου κωδικογράφου Μανουήλ από τις Λίμνες κατά ένα ή ενάμιση αιώνα, ήταν ο τελευταίος γνωστός κτήτορας του κώδικα, πριν αγοραστεί από το Βρετανικό Μουσείο, στις 14 Οκτωβρίου 1848…
Η Κρητική οικογένεια Σουλά – Σουλαδάκη μαρτυρείται  ήδη από τον 17ο αιώνα. Σε κατάλογο κρητικών προσφύγων στη Ζάκυνθο, της  Οκτωβρίου 1682, αναγράφεται ο Zorzi Sulla, Διάκος του γνωστού λογιου ιερέα του Χάνδακα Βαρθολομαίου Συρόπουλου και παρακάτω στον ίδιο κατάλογο, η Maria Suladopoula con le figlie Caterina, Anesina et Agustina.
To 1843, στον κώδικα της μονής Καρδιώτισσας Πεδιάδας αναφέρεται η ακόλουθη δωρεά κτημάτων στο μοναστήρι, σύμφωνα με την περίληψη του κ.Π.Χιδίρογλου που παρουσίασε τον ανέκδοτο κώδικα:
1843 χορίον Βραχάση
Χατζή Μανόλις Σουλαδάκις και Αντώνης Πουλά αφιέρωσαν ελαιόδεντρα τεσσαράκοντα ομού με το χοράφη των στο χωρίον Αβδού εις τόπον λεγόμενον Σπαθία δια μνημόσυνόν του…»

Όπως σημειώνει δε χαρακτηριστικά ο Καθηγητής Μ.Ι. Μανούσακας από τη Βενετία το 1982: 
«το επώνυμο του δεύτερου δωρητή δεν είναι Πουλά αλλά Σουλάς γιατί ήταν φυσικότερο αφού χαρίζει τα κτήματα ως συνιδιοκτήτης με τον πρώτο δωρητή Μανόλη Σoυλαδάκη να είχε στενή συγγένεια μ’ αυτόν. Υποψιάζομαι επίσης, μήπως, ο ευσεβής αφιερωτής Μανόλης Σουλαδάκης αυτός είναι ο ίδιος με τον θεοσεβούμενο Μανόλη Σουλά, τον τελευταίο γνωστό κτήτορα του χειρογράφου του Λονδίνου.»

Η ιστορία αυτή μου κέντρισε το ενδιαφέρον και βρήκα τα πρωτότυπα αρχεία από το Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου.
Μια ιστορία που αποδεικνύει πως από τα μικρά, από τα ασήμαντα πολλές φορές πράγματα που προσπερνάμε κάθε μέρα, όπως μπορεί να είναι το όνομά μας,  μπορεί να αναδυθεί μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία...

Για τη συλλογή και παρουσίαση των πληροφοριών

Ν.Ι. Βλάχος


Βιβλιογραφικές πηγές:

- ΚΡΗΤΟΛΟΓΙΑ Τεύχη 12-13: Τα χωριά Λίμνες και Βραχάσι και ο κωδ. Loon. Add. 17474, Μ.Ι. Μανούσακας

- AddΙΤ 17474: Collection of Canons, including: Symeon's song, in Latin. Various Patristic texts on penitence and on the Sacrament of Confession, copied by a 17th-century hand. Theodore Balsamon, Verses in heroic metre: inc. Ἀστέρες ὡς πολύφωτοι ἀφεγγοῦς ὄμμα νυκτὸς; expl. σωτηρίαν ψυχῆς, ταύτης γὰρ πέρι θρηνεῖ. List of ecclesiastical offices. Canonical treatise on marriage; Περὶ γάμου καὶ συναφείας νομίμου θαυμαστή τις καὶ σαφὴς ἔκθεσις. List of bishoprics in the jurisdiction of the Patriarchate of Constantinople. Collections of Canons by John Nesteutes and Nikephoros, Patriarchs of Constantinople, Niketas, Bishop of Herakleia, and others. Niketas, Bishop of Herakleia, Responsa canonica ad Constantinum episcopum. John of Kitros, Responsionum ad Constantinum Cabasilam excerpta. Cyril of Alexandria, Anathema. Apostolic canons. Canons of the First Ecumenical Council. Canons of the Second Ecumenical Council. Canons of the Third Ecumenical Council. Canons of the Fourth Ecumenical Council. Canons of the Quinisext Ecumenical Council. Canons of the Seventh Ecumenical Council.

- Κώδικας Marc. Gr. 1, 43

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Η ιστορία της Μαρίας Λιουδάκη από τη Λατσίδα ήρθε στην επικαιρότητα με αφορμή την τανία "Το τελευταίο σημείωμα"

Στο Σίσι μια από τις μεγαλύτερες ανασκαφές στην Ελλάδα!

Εξαφανίστηκε και αναζητείται 60χρονος άνδρας

Ο πολύχρωμος γάμος στο Σίσι κόστισε 1 εκατ. δολάρια

Οι τέσσερις ναυαγοί σφουγγαράδες από την Κάλυμνο στο Σίσι

Υπογράφουμε για να τρέξει ξανά η Απάνω Βρύση στο Βραχάσι

Πρόταση βόμβα! Αεροδρόμιο στο Σίσι!

Οι μαθητές που πήγαιναν με τα πόδια στο Γυμνάσιο Νεάπολης το 1965!

Ιωάννης Τζιρβελάκης: "Με αφορά γιατί έχω συνείδηση"! (Uptaded)

Έδωσε το όνομά του στο νησί της Αγίας Βαρβάρας!!! Τέτοιο θράσος!! Από που το αντλεί;