Ήθη και έθιμα της Πρωτοχρονιάς κατά τα κατοχικά και μετακατοχικά πρώτα χρόνια



Του 
Γιώργου Ιεραπετρίτη

Η κατοχή με βρίσκει παιδάκι επτά ετών μαθητή της πρώτης τάξης δημοτικού. 
Η κατοχή έφερε πείνα και δυστυχία στον σκλαβωμένο λαό. Εμείς τα παιδιά δεν γνωρίσαμε τον Άγιο Βασίλειο φορτωμένο με δώρα, να μας επισκέπτεται, μόνο στα όνειρά μας και στα παραμύθια της γιαγιάς τον βλέπαμε να καταφθάνει με ένα σάκο στην πλάτη , με άσπρη μακριά γενειάδα και το σκούφο του. 
Η χαρά μας να δούμε τι μας έφερε, γινόταν αιτία να ξυπνήσουμε και στενοχωρημένοι να ανακαλύψουμε ότι ήταν όνειρο. 
Δύο φορές θυμάμαι να ξύπνησα και να βρήκα κρεμασμένο στο τσιγκέλι στην καμάρα του σπιτιού ένα δέμα, δώρο από τον Αϊ Βασίλη. Την μία φορά ήταν ένα μικρό αυτοκινητάκι που έφερνε κυκλικές βόλτες και την άλλη ένα φορτηγό αυτοκίνητο φορτωμένο με καραμέλες, αγορά του Θείου Χαράλαμπου, δασκάλου και αδελφού της μητέρας μου που έτυχε να βρίσκεται στο χωριό του για τις γιορτές μια και δεν είχε ακόμα κάνει οικογένεια. 
Η εβδομάδα των Χριστουγέννων πέρναγε με τον παππού και τη γιαγιά να φτιάχνουν τα σύγκλινα και τα λουκάνικα από τον χοίρο μας που μεγαλώναμε όλο τον χρόνο. 
Εγώ με τον παππού πηγαίναμε στο κτήμα μας στο Ξεράμπελο και ξεριζώναμε φασκομηλιές με τις οποίες καπνίζαμε τα λουκάνικα, ενώ η μητέρα μας έφτιαχνε κουλουράκια, κουραμπιέδες και ξεροτήγανα (δίπλες) και τη βασιλόπιτα με τη λύρα που ήταν ψεύτικη από σοκολάτα και πολύ σπάνια από κανένα πενηνταράκι. 
Όλα για τη μεγάλη γιορτή της Πρωτοχρονιάς. 
Το βράδυ παραμονή της Πρωτοχρονιάς μη υπάρχοντος κάποιας διασκέδασης κοιμόμαστε από νωρίς για να ξυπνήσουμε πρωί για να πάμε στην εκκλησία με τη μητέρα μας, μίας και ο πατέρας μας μαζί με τον παππού και την γιαγιά πήγαιναν στο όργωμα, εποχή της σποράς. 
Βλέπετε οι αγρότες δεν είχανε αργία την Πρωτοχρονιά λέγοντας ότι ο Άγιος Βασίλειος ήταν γεωργός. 
Συχνά η γιαγιά μας έλεγε την ιστορία του κλέφτη που πήγε να κλέψει ένα πρόβατο από το μαντρί του Αγίου Βασιλείου. Τον πρόλαβε όμως με το αρνί στον ώμο. Λέγεται ότι τον μαρμάρωσε όλη τη νύχτα μέσα στο κρύο του Χειμώνα να κρατά στο νόμο το αρνί επί δεκαπέντε ώρες για τιμωρία. 
Οι νύχτες του Δεκεμβρίου είναι οι μεγαλύτερες του έτους. 
Το πρωί σηκωνόμαστε και βλέποντας τον παππού τη γιαγιά και τους γονείς μας σύμφωνα με το έθιμο, να φέρνουν από μια μεγαλούτσικη πέτρα μέσα στο σπίτι, κάναμε κι εμείς εγώ και οι αδερφές μου το ίδιο. 
Καθόμαστε πάνω στην πέτρα ο καθένας και έλεγε την ευχή. 
- Κλου κλου στα ορνίθια μας καλοχρονιά στα σπίτια μας και ότι πλακώνω (κάθομαι) να γίνει χρυσάφι και ασήμι. 
Δηλαδή να κλωσήσουν οι κότες μας και να έχουμε ευτυχία στο σπίτι μας. 
Στη συνέχεια πηγαίναμε στην Εκκλησία που με μεγαλοπρέπεια γινόταν η λειτουργία του Αγίου Βασιλείου και η δοξολογία για το νέο έτος.
 Τελειώνοντας η λειτουργία, στην επιστροφή μου για το σπίτι, στον δρόμο με περίμενε κάθε χρόνο η Φρόσω, γειτόνισσα για να της κάνω το ποδαρικό. Το συνήθιζε μια και στο παρελθόν με το καλό ποδαρικό που της έκανα, είχε αποτέλεσμα να τακτοποιηθούν τα παιδιά της και να σπουδάσουν. Πάντοτε είχε να το λέει. 
Με την επιστροφή μας στο σπίτι, εγώ και η μικρότερη αδερφή μου η Ισμήνη πηγαίναμε στα γνωστά και συγγενικά μας σπίτια κάνοντας την καλή χέρα όπως την λέγαμε. 
Ένα πιάτο αντί για δίσκο με κουλουράκια, ξεροτήγανα και άλλα φτιαξίδια της μητέρας μου, μαζί με αμύγδαλα και καρύδια τα πηγαίναμε δώρο για το καλό και αυτοί πάλι, μας γέμιζαν το πιάτο με τα αντίστοιχα δικά τους σε ανταπόδοση. 
Πίσω από εμάς ακολουθούσε ο Σημαντηράς(νεωκόρος) της Εκκλησίας με δύο παιδιά βοηθούς, που με τις ευχές του για το νέο έτος, του δίναμε όλοι οι ενορίτες κουλούρια και άλλα καλοχερίδια. 
Έτσι περνάγαμε την ημέρα της Πρωτοχρονιάς λιτά και φτωχικά που πάντοτε θα την θυμόμαστε εμείς τα τότε μικρά και τώρα μεγάλα παιδιά, γεροντάκια.



Το παραπάνω απόσπασμα είναι από το βιβλίο 
του Γ. Ιεραπετρίτη:
"Το Βραχάσι κατά την περίοδο της κατοχής 
και του εμφυλίου 
1940-1950.


Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Η ιστορία της Μαρίας Λιουδάκη από τη Λατσίδα ήρθε στην επικαιρότητα με αφορμή την τανία "Το τελευταίο σημείωμα"

Εξαφανίστηκε και αναζητείται 60χρονος άνδρας

Στο Σίσι μια από τις μεγαλύτερες ανασκαφές στην Ελλάδα!

Ο πολύχρωμος γάμος στο Σίσι κόστισε 1 εκατ. δολάρια

Οι τέσσερις ναυαγοί σφουγγαράδες από την Κάλυμνο στο Σίσι

Υπογράφουμε για να τρέξει ξανά η Απάνω Βρύση στο Βραχάσι

Πρόταση βόμβα! Αεροδρόμιο στο Σίσι!

Ιωάννης Τζιρβελάκης: "Με αφορά γιατί έχω συνείδηση"! (Uptaded)

Παιδιά ενός κατώτερου θεού στο Σχολείο στο Σίσι;

Η εκπληκτική ιστορία ενός ήρωα που σκότωσαν οι Ναζί στο Σίσι