Μια ανέκδοτη επιστολή του Ελευθερίου Κ. Βενιζέλου

Ο Παραλήπτης της Επιστολής  του Ελ. Βενιζέλου ο Εμμ. Λεμπιδάκης που διετέλεσε ταμίας στη Δημοτική εφορεία Βραχασίου από το 1884 επί δημαρχίας Εμμ. Σφακιανάκη μέχρι το 1906, που εκλέχθηκε ο ίδιος δήμαρχος, θέση που κατείχε ως το 1912.


Της 
Ρένας Ξενάκη – Ροβίθη1

Στις 21 Αυγούστου 2011 εγκαινιάστηκε στο Βραχάσι Μεραμβέλλου ένα λαογραφικό μουσείο με την επωνυμία «Βραχασώτικο Σπίτι».
Το μουσείο στεγάζεται σ΄ ένα παλαιό πετρόκτιστο οίκημα το οποίο θεμελιώθηκε το 1880 και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής του τόπου.

Το Βραχασώτικο Σπίτι

Η αναπαλαίωση του έγινε με απόλυτο σεβασμό στα αρχιτεκτονικά στοιχεία του σπιτιού από έμπειρους εργάτες και κάτω από την επίβλεψη των ιδιοκτητριών κυριών Αικατερίνης και Μαρίας Λεμπιδάκη, οι οποίες είχαν και την ιδέα της δημιουργίας του μουσείου και την οποία πραγματοποίησαν με μεγάλη προσπάθεια και με εξαιρετικό, όπως αντιλαμβάνεται ο κάθε επισκέπτης, αποτέλεσμα.
Επιθυμία τους ήταν να αναδείξουν μέσα από τα εκθέματα πτυχές της ιστορίας του χωριού και να βοηθήσουν τους νέους να έλθουν σε επαφή με παλαιά αντικείμενα καθημερινής χρήσης, για να αντιλήφθούν τη ζωή των κατοίκων σε καιρούς χαλεπούς.



Το κτήριο που στεγάζει το μουσείο αποτελείται από δύο οροφους με έξι συνολικά δωμάτια, με σημαντικά εκθέματα, σωστά τοποθετημένα με τη βοήθεια ειδικών που αναδεικνύουν την καθημερινή ζωή και τις ασχολίες των κατοίκων.

Το γραφείο του Εφέτη Νικολάου Λεμπιδάκη

Εκείνο όμως που κάνει το μουσείο να ξεχωρίζει από άλλα λαογραφικά μουσεία, εξίσου ενδιαφέροντα, είναι το αρχείο του εφέτη Νικολάου Λεμπιδάκη, πατέρα της Αικατερίνης και πεθερού της Μαρίας Λεμπιδάκη, που με το γραφείο και άλλα προσωπικά αντικείμενα φιλοξενείται σ΄ ένα ξεχωριστό δωμάτιο του επάνω ορόφου.
Ο Νικόλαος Λεμπιδάκης, 
Εφέτης.
Στο αρχείο υπάρχουν ιδιαίτερα έγγραφα, από την εποχή του Εμμ. Λεμπιδάκη, πατέρα του Νικολάου, ο οποίος διετέλεσε ταμίας στη Δημοτική εφορεία Βραχασίου από το 1884 επί δημαρχίας Εμμ. Σφακιανάκη, μέχρι το 1906, που εκλέχθηκε ο ίδιος δήμαρχος, θ’εση που κατείχε ως το 1912.
Προφανώς ο Εμμανουήλ Λεμπιδάκης ήταν εγγράμματος και συστηματικός στην εργασία του γιατί διασώζει πάρα πολλές σημαντικές πληροφορίες για όλο αυτό το χρονικό διάστημα, που αφορούν όχι μόνο το χωριό του, αλλά και την ευρύτερη επεραχία.
Το αρχείο συμπληρώνεται με έγγραφα του Νικολάου Λεμπιδάκη που αφορούν στη νεώτερη ιστορία, επιστολές επωνύμων, όλα τα συντάγματα του ελληνικού κράτους από της συστάσεώς του, παλαιές και σπάνιες εκδόσεις βιβλίων που με επιμέλεια συγκέντρωσε και που φυλάσσονταν με ευλάβεια από την κόρη και τη νύφη του και μερικά από αυτά εκτίθενται στο μουσείο.
Αρκετά παραμένουν ακόμη σε κιβώτια και περιμένουν τους ειδικούς που θα τα ταξινομήσουν και θα τα αναδείξουν.
Μέσα στα έγγραφα που εκτίθενται υπάρχει και μια ιδιόχειρη επιστολή του Ελευθ. Βενιζέλου προς τον Εμμ. Λεμπιδάκη που όπως αναφέρθηκε εκλέχτηκε δήμαρχος Βραχασίου το 1906 με το κόμμα των αντικυβερνητικών.
Η επιστολή είναι απαντητική σε άλλη που απέστειλε ο Εμμ. Λεμπιδάκης προς αυτόν για να του γνωστοποιήσει την εκλογή του και έχει ημερομηνία 24 Ιανουαρίου 1906.
Έχει γραφτεί στη Χαλέπα και αποτελείται από 12 σελίδες μικρού σχήματος και έχει υποκίτρινο λόγω παλαιότητας χρώμα(18Χ11).
Το φάκελο της επιστολής είναι 12Χ9 κι αυτό υποκίτρινο, χωρίς γραμματόσημο, δεδομένου ότι στάλθηκε με ειδικό απεσταλμένο όπως μας παραδίδουν οι κυρίες Αικατερίνη και Μαρία Λεμπιδάκη που είχαν την πληροφορία από τον πατέρα τους Νικόλαο. Με ευκρίνεια αναγράφεται στο πίσω μέρος του φακέλου «Κύριον Εμ. Ν. λεμπιδάκην Βραχάσι».

Φάκελο της επιστολής (12Χ9 ), υποκίτρινο, χωρίς γραμματόσημο.

Ο Ελευθ. Βενιζέλος συγχαίρει τον παραλήπτη για την εκλογήν του και του γνωστοποιεί τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών, που έγιναν για την εκλογή τοπικών αρχόντων τον ίδιο μήνα, και αφορούν όχι μόνο την παράταξη του ιδίου αλλά και την παράταξη των κυβερνητικών, των οπαδών του Αρμοστή πρίγκηπος Γεωργίου που είχε αποσταλεί στην Κρήτη μετά τα θλιβερά γεγονότα του 1897-98.
Όπως είναι γνωστό, οι Μ. Δυνάμεις επιβάλουν τη λύση της αυτονομίας και προτείνουν ως ύπατο Αρμοστή τον πρίγκηπα Γεώργιο της Ελλάδος, ο οποίος αποβιβάζεται στη Σούδα στις 9 Δεκεμβρίου 1898 και γίνεται δεκτός με ενθουσιασμό.
Η άφιξη του Πρίγκηπα Γεωργίου
στη Σούδα

Οι ξένοι ναύαρχοι αναχώρησαν την επόμενη ημέρα και άρχισε το έργο της οργάνωσης της Κρητικής Πολιτείας.
Συγκροτείται δεκαεξαμελής Επιτροπή και εκπονείται σχέδιο του Κρητικού Συντάγματος.
Στις 29 Απριλίου 1899 σχηματίζεται η πρώτη Κυβέρνηση της Κρητικής Πολιτείας με Συμβούλους(υπουργούς) του Ελευθ. Βενιζέλο της Δικαιοσύνης, κ. Φούμη των Οικονομικών, Μ. Κούνδουρο των Εσωτερικών και της Συγκοινωνίας, Ν. Γιαμαλάκη, της Δημόσιας Ασφάλειας.
Η πρώτη Κυβέρνηση της Κρητικής Πολιτείας εργάστηκε με ζήλο και το έργο της υπήρξε σημαντικό. Τα πρώτα έτη της Αρμοστείας του Πρίγκηπα Γεωργίου υπήρξαν ικανοποιητικά, αλλά γρήγορα λόγω και των ασαφειών του Συντάγματος για τις αρμοδιότητες του Αρμοστή, εμφανίστηκαν τα πρώτα σύννεφα στις σχέσεις το με το Υπουργικό Συμβούλιο και ιδιαίτερα με τον Ελ. Βενιζέλο, ο οποίος είχε αποκτήσει ευρύτερη ακτινοβολία. Ένα από τα πλέον σημαντικά σημεία τριβής μεταξύ του Βενιζέλου και του πρίγκηπα Γεωργίου ήταν το εθνικό ζήτημα της ένωσης.
Ο Γεώργιος έπαυσε τον Βενιζέλο και προχώρησε σε μέτρα αυταρχικά, που εξόργισαν το λαό ο οποίος διχάστηκε εκ νέου σε δύο παρατάξεις. Την παράταξη των κυβερνητικών με αρχηγό τον Αντώνιο Μιχελιδάκη και την παράταξη του Ελ. Βενιζέλου.

Η σημαία της Κρητικής Πολιτείας (1896 – 1913).
Πρόκειται για μια παραλλαγή της ελληνικής σημαίας του 1822:
λευκός σταυρός που χώριζε τη σημαία σε τέσσερα τετράγωνα από τα οποία τα τρία ήταν κυανά,
ενώ το τέταρτο, το πάνω αριστερό, ήταν κόκκινο μ' ένα λευκό άστρο στο κέντρο
και συμβόλιζε την υποταγή στην Οθωμανική πύλη.

Ο Βενιζέλος και όλοι οι δυσαρεστημένοι από την πολιτική του Πρίγκηπα υπογράφουν προκήρυξη και ζητούν(Φεβρουάριος του 1905) μεταβολή του Συντάγματος για τον περιορισμό των αρμοδιοτήτων του Πρίγκηπα. Λίγες μέρες αργότερα εκδηλώνεται επανάσταση, γνωστή ως επανάσταση του Θέρισου, που επεκτάθηκε γρήγορα στο Ηράκλειο, στο Ρέθυμνο και στο Λασίθι.
Ο Βενιζέλος οργανώνει στο Θέρισο την «Προσωρινή Κυβέρνηση της Κρήτης» η οποία οργάνωσε υπηρεσίες, συνήψε δάνειο πατριωτικό, τύπωσε γραμματόσημα και εξέδωσε εφημερίδα «Το Θέρισο».
Η κατάσταση ήταν έκρυθμη και οι Μ. Δυνάμεις αφού συνάντησαν το Βενιζέλο υπογράφουν πρωτόκολλο με αποδοχή των όρων της επανάστασης(2 Νοεμβρίου 1905).
Τον Ιανουάριο του 1906 γίνονται εκλογές για την ανάδειξη τοπικών αρχόντων, με δύο παρατάξεις κυβερνητικών και Βενιζελικών.
Οι τελευταίοι εξασφαλίζουν αρκετούς Δημάρχους παρόλο που δεν πρόλαβαν να διαφωτίσουν πλήρως το λαό, όπως αναφέρει ο Βενιζέλος στην επιστολή του προς τον Εμ. Λεμπιδάκη.
Αργότερα προκηρύσσονται νέες εκλογές για την ανάδειξη Συντακτικής Συνελεύσεως για να εκπονήσει νέο Σύνταγμα και τις οποίες ο Βενιζέλος ευελπιστεί, όπως αναφέρει στην επιστολή του, ότι θα έχει την πλειοψηφία.
Μετά τις εξελίξεις αυτές ο Πρίγκηπας Γεώργιος παραιτείται και οι Μ. Δυνάμεις παραχώρησαν στο βασιλιά των Ελλήνων το δικαίωμα να διορίζει εκείνος τον Ύπατο Αρμοστή της Κρήτης.
Η Αικατερίνη και η
Μαρία Λεμπιδάκη
που ίδρυσαν
το Βραχασώτικο Σπίτι
Ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ μετά την παραίτηση του πρίγκιπα Γεωργίου υπέδειξε ως νέο Αρμοστή Κρήτης τον Αλέξανδρο Ζαΐμη πρώην Πρωθυπουργό, πολιτικό άνδρα έμπειρο και άμεμπτου ήθους. Το κίνημα του Θέρισου είχε δικαιωθεί και η πολιτική του Ελ. Βενιζέλου είχε θριαμβεύσει.
Τα παραπάνω ιστορικά στοιχεία που με συντομία αναφέρθηκαν, καταδεικνύουν τη σημασία της επιστολής, που κατά τη γνώμη μας είναι μεγάλη.
Όλο το κείμενο φανερώνει την πίστη και τον ενθουσιασμό αλλά και την αισιοδοξία του Ελευθ. Βενιζέλου για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού της ένωσης της Κρήτης με τη μητέρα Ελλάδα.
Τελειώνοντας θέλω να ευχαριστήσω θερμά τις κυρίες Αικατερίνη και Μαρία Λεμπιδάκη που μου εμπιστεύτηκαν την επιστολή, το κείμενο της οποίας παραθέτω με την πεποίθηση ότι αρμοδιότεροι μελετητές θα αξιοποιήσουν τα ιστορικά στοιχεία που καταγράφονται.

Σημ. Θεωρήσαμε σκόπιμο να διατηρήσουμε την ορθογραφία και τη στίξη του πρωτοτύπου.



Η πρώτη σελίδα της επιστολής του Ελ. Βενιζέλου

Η τελευταία σελίδα της επιστολής του Ελ. Βενιζέλου




Η Επιστολή

Χαλέπα 24 Ιανουαρίου 1906

Αγαπητέ φίλε Μ. Λεμπιδάκη,

Μετά πολλής χαράς έλαβα την επιστολήν σας σπεύδω δε να συγχαρώ υμάς δια την επιτυχίαν σας, θέλω πράξει ότι δέον δια την επικύρωσιν της εκλογής σας. Δεν πρέπει δε ν΄ ανησυχείτε καθ΄ όλου, διότι υπάρχει η επίβλεψις των Προξένων, η οποία δεν επιτρέπει εις τους Κυβερνώντας να παρανομούν κατ΄ αρέσκειαν.
Καθώς θα γνωρίζετε επετύχομεν την πλειοψηφίαν των εκλογών των Δημάρχων, αν και μόλις κατελθόντες από τη Χαλέπα δεν επροφθάσαμεν να εργασθώμεν καταλλήλως.
Εκ του Νομού Χανίων έχομεν 12 δήμους, 2 δε μόνον οι κυβερνητικοί, και μία εκλογή του(λέξη δυσανάγνωστος) που ανεβλήθη. Εκ του νομού Σφακίων 5 ημείς, 2 οι κυβερνητικοί, αλλ΄ εις τον ένα δήμον ενώ εξελέχθη  δήμαρχος κυβερνητικός, το δημοτικόν Συμβούλιον είναι αντιπολιτευόμενον.
Εκ του νομού Ρεθύμνης 7 ημείς, 10 οι κυβερνητικοί. Αλλ΄ αι δύο εκλογαί  Ανωγείων και Γαράζου όπου επέτυχον κυβερνητικοί θ΄ ακυρωθούν, διότι εις τους δήμους τούτους απεκλείσθησαν δια της βίας οι ημέτεροι. Εις δε τον δήμον των Μελαμπών όπου εξελέχθη δήμαρχος κυβερνητικός ο πάρεδρος και ολόκληρον το δημ. Συμβούλιον εξελέχθησαν αντιπολιτευόμενο, και με μεγάλην πλειοψηφίαν.
Εκ του Νομού Ηρακλείου επέτυχον  7 ιδικοί μας.
Εκ δεν του νομού σας υπολογίζομεν τους ημετέρους 3 εκ Σητείας, 3 εκ Μεραμβέλλου 1 εξ Ιεραπέτρου και 2 εκ Λασηθίου ων ο εις φίλος του κ. Βορεάδου ανήκοντος ήδη εις την αντιπολίτευσιν.
Εννοείτε ότι οι περί την Κυβέρνησιν κρίνοντες τ΄ αποτελέσματα αυτά, και ισχυριζόμενοι ό,τι μόνον 25 Δήμαρχοι επέτυχον ιδικοί μας, τούτο δε δια να μην αποθαρρυνθούν οι φίλοι των δια τας εκλογάς της Συντακτικής.
Την φιλαλήθειαν των όμως θα εννοήσετε εκ του ότι και ημάς κατέτασσον εις τους φίλους των.
Ευτυχώς το αποτέλεσμα τούτο των δημοτικών εκλογών, καθ΄ ας, επαναλαμβάνω η αντιπολίτευσις δεν επρόλαβε να εργασθεί καταλλήλως, εγγυάται  την πλήρη επιτυχίαν εις τας εκλογάς της Συντακτικής.
Εις τους νομούς Χανίων και Σφακίων είναι τόση η υπεροχή μας, ώστε οι κυβερνητικοί ούτε ένα βουλευτήν θα επιτύχουν, εις τους δύο τούτους νομούς.
Επομένως έχομεν από του δε εξησφαλισμένους 32+12=44 βουλευτάς. Επειδή δεν και οι 6 μουσουλμάνοι βουλευταί Ηρακλείου είναι εξασφαλισμένοι υπέρ της αντιπολιτεύσεως(οι 4 της Ρεθύμνης θα είνε κυβερνητικοί) έχομεν από τούδε ασφαλείς 50 βουλευτάς, Επειδή δε οι βουλευταί της Συντακτικής ανέρχονται εις 130 έχομεν ακόμη ανάγκην 16 βουλευτών δια να ασφαλίσωμεν την πλειοψηφίαν. Είμαι δεν βέβαιος ότι τους 16 τούτους  θα έχωμεν και μόνον από τον ιδικόν σας νομόν. Επομένως λαμβανομένων υπ΄όψει και των εξ Ηρακλείον και Λασσηθίου εκλεχθησομένων η πλειοψηφία ημών θα είνε μεγάλη.
Αλλά προς τούτο χρειάζεται συστηματική εργασία και διαφώτισης του λαού όπως εννοήση ότι και το συμφέρον της προόδου του και το συμφέρον της εθνικής του αποκαταστάσεως του επιβάλλουν να ταχθεί με το μέρος της αντιπολιτεύσεως. Ας έχη υπόψει ο λαός ότι και αυτό το δικαίωμα να εκλέγη τους δημοτικούς του άρχοντας του το εξησφάλισεν ο αγών του Θερίσου.
Τα μέλη της Διεθνούς Επιτροπής η οποία σύμφωνα με την περί τούτου αίτησιν της επαναστάσεως αποστέλλεται δια να μελετήση την κατάστασιν του τόπου και εισαγάγει τας αναγκαίας οικονομικάς και διοικητικάς μεταρρυθμίσεις έρχονται εντός της εβδομάδος. Ούτω δε εναυάγησαν αι ελπίδες της Αρμοστείας ότι θα κατόρθωνε να εμποδίσει την έλευσιν της Επιτροπής δια ν΄αποδείξη ότι τίποτε δεν ωφελήθει ο τόπος εκ του αγώνος του Θερίσου.
Σας ασπάζομαι πρόθυμος φίλος
Ελευθ. Κ. Βενιζέλος

----------------------

            1.  Η Ρένα Ξενάκη – Ροβίθη είναι καθηγήτρια φιλόλογος, πρώην Λυκειάρχης


Βιβλιογραφικές Αναφορές:
  • 1    Εγκυκλοπαίδεια: Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, Τόμος Β εκδ, Πάπυρος, Αθήνα 1990.
  • 2    Δετοράκη Ε. Θεοχάρη Ιστορία  της Κρήτης, Αθήνα 1990
  • 3   Ιωάννου Μουρέλου Η Ιστορία της Κρήτης τόμος Β, Ηράκλειο 1950
  • 4   Τσικριτσή Χρ. Ε3πιστολές Ελευθ. Βεν ιζέλου προς παπά Στέφανο Προβατάκη
  • 5    Γιάννη Μουρέλλου Ελ. Βενιζέλος: οι αγάοπες, οι χαρές και οι οδύνες του, εκδ. Δίφος, Αθήνα, 1964
  • 6   Περ. Ηώς 1964 σελίδες 38-44

   ΠΗΓΗ:

Δημοσίευση σχολίου

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Ιωάννης Τζιρβελάκης: "Με αφορά γιατί έχω συνείδηση"! (Uptaded)

Μια επιστολή προς ένα Βραχασώτη σε μια κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση που βάζει ουσιαστικά τέλος στην πολιτική κυριαρχία του Ελ Βενιζέλου

"Nostos Algos": ένα κινηματογραφικό έργο με αναφορά στο Βραχάσι σε πρώτη προβολή απόψε στο Παρίσι!!

Αλλάζει χέρια το Meli Palace στην Αγία Βαρβάρα Βραχασίου

Το Σίσι στα τέλη της δεκαετίας του 1970!!!

Γιώργης Ξυράφης: Ο κρητικός οργανοποιός του Σισού

Στον Πλάτανο στο Βραχάσι μια συντροφιά από Βραχασώτες της Αθήνας ένα καλοκαίρι της δεκαετίας του '50

Το teaser της ταινίας Nostos Algos

"Λιποθυμούσες όταν την έβλεπες" την Μαίρη Ζουράρι