Το αγκιναρόφυλλο


ΔΕΝ ξέρω πως, όταν χθες με φίλεψαν σε κάποιο σπίτι με δυο τρεις φρέσκες αγκινάρες που ήταν μικρέ και, κατά συνέπεια τρυφερώτατες και νοστιμώτατες, μούρθε στο νου μια περικοπή από ένα παληό λαϊκό τραγούδι, χιουμοριστικής μάλλον μορφής, που τραγουδιόταν στα παληά χρόνια σε πολλά χωριά της Κρήτης με τον αργό σκοπό των τραγουδιών της νύμφης. Να η περικοπή όπως τη θυμήθηκα χθες που με φίλεψαν τις αγκινάρες:
Μωρέ διαολοκόπελλο
Στο μύλο δα σε πέψω
Κι άστο τ’αγκιναρόφυλλο
Να σου το μαγερέψω
Από τα τέσσερα αυτά στιχάκια σχηματίζεται με λίγη φαντασία η επόμενη εικόνα: Ένας παραγυιός μπαίνει κρυφά στον αγκιναρόκηπο του αφεντικού του και κόβει μια αγκινάρα για αν τη φάη. Ο αφεντικός του, όμως, τον αντιλαμβάνεται και, καθώς είναι απελπιστικά τσιγγούνης, σωστός σπάγγος τον προστάζει να «ετοιμασθή να πάει στο μύλο» και να «αφήση το αγκιναρόφυλλο να του το μαγερέψη» για να μην εξοδευτή να του γυρεύη άλλο φαγητό.
ΜΟΥ άρεσε πάρα πολύ η εικόνα που δημιουργεί αυτό το στιχάκι. Τόσο πολύ μου άρεσε ώστε εφρόντισα να μάθω ολόκληρο το τραγούδι ή, τουλάχιστον, τις κυριώτερες στροφές του. Θα σας παραθέσω εδώ μερικά από τα στιχάκια του που έρχονται σε συνέχεια με κείνο που σας σημείωσα παραπάνω:
Ο μυλωνάς ήταν καλός
κι εκείνος σαν κι εμένα
κι από μακρυά μου φώναζε
ιντά’χω φαωμένα
Που στα νοψές την ταχυνή
ως σήμερο το γιόμα
μπουκιά ψωμί δεν έβαλα
στο εκλαιρό μου στόμα
Και βάνει ο μυλωνάς νερό
κι εγώ βάνω τ’αλεύρι
κάνομε πήτες δεκοχτώ
κι αγάς μου δεν το ξέρει
Οι παραπάνω στίχοι δίδουν καινούργια τροπή στην όλη κατάστασι επάνω στην οποία σκαρώθηκε το τραγούδι. Πληροφορούμεθα, δηλαδή, ότι αν ήταν ο αφεντικός τσιγκούνης, ήταν κι ο δούλος μπαγαπόντης. Έτσι αυτός μεν συνείσφερε το αλεύρι, σε βάρος βέβαια του αφεντικού του, ο δε μυλωνάς το νερό, εζύμωσαν, έκαμαν δέκα οκτώ πήτες και τις έφαγαν.
ΥΠΑΡΧΟΥΝ κι άλλες δυο στροφές του τραγουδιού που δείχνουν ότι η εξυπνάδα του παραγυιού εξουδετερώνει την τσιγκούνικη διάθεσι του αγά, δηλαδή του αφεντικού.
Αγάς καλά τσι γνώριζε
του καμπανού τσι βούλες
καλά τσι βούτουνα κι εγώ
στον ποταμό τσι βούργες.
Τέσσερα χρόνια τούκαμα
και δέκα πέντε μέρες
μα φίλησά του τσι κι εγώ
τσι τρεις του θυγατέρες.
Η μέθοδος του βουτήγματος των σακκιών με το αλεύρι στον ποταμό για να πάρη νερό να βαρύνη κι έτσι να εξουδετερωθή το έλλειμμα από τις δέκα οκτώ πήτες, είναι φυσικά πρωτότυπος και μαρτυρεί πονηράδα. Περαιτέρω, όμως, το τραγούδι ξεπέφτει στον τεντυμποϊσμό της εποχής εκείνης, αφού ο ήρως του ισχυρίζεται ότι κατάφερε να φιλήση τις τρεις θυγατέρες του αφεντικού. Δείχνει έπαρσι και κακομοιριά, όσο και αν το κρίνουμε αποκλειστικά μέσα σε χιουμοριστικά πλαίσια. Και έτσι ενώ το τραγουδάκι άρχισε με συμπαθητικό ήρωα τον παραγυιό που του ηρνείτο ο τσιγκούνης αφεντικός του να φάη ένα «αγκιναρόφυλλο», κατάντησε στο τέλος να γίνη ασυμπαθής ο δούλος, εφ’όσον, ως ο ίδιος εκαυχήθη, έβαλε χέρι στα κορίτσια του αφεντικού και να μετατοπισθούν οι συμπάθειες στον Αγά που δεν έχασε μόνο το αλεύρι του αλλά και την υπόληψι των κοριτσιών του.
ΠΑΡΑ  ταύτα, η λέξις «Αγάς» μου δημιουργεί την υποψία μήπως επρόκειτο περί κανενός γενήτσαρου των παληών χρόνων που έπαιρναν στη δούλεψί των με το ζόρι τους νέους χριστιανούς χωρίς να τους πληρώσουν. Αν έτσι έχουν τα πράγματα, τότε ηθικοποιείται και το κλέψιμο του αλευριού και τα φιλιά στις τρεις χανούμισσες.
ΑΥΤΑ μου ήλθαν στο νου καθώς ατένισα την αγκινάρα που μου χάρισαν. Και τώρα θα την καθαρίσω, θα την κόψω φέτες με το μαχαιράκι μου, θα βάλω λεμόνι και αλάτι και… καλή μου όρεξι.
Ο ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΟΣ

Το αγκιναρόφυλλο (1966)
Κείμενο του Αριστοτέλη Κ. Γραμματικάκη που δημοσιεύτηκε στη Μεσόγειο το 1966

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις τις τελευταίες 30 ημέρες

Στο Σίσι μια από τις μεγαλύτερες ανασκαφές στην Ελλάδα!

Ένα καλοκαιρινό απόγευμα του 1994 στο καφενείο του Γιάννη τση Καλής...

Βραχάσι 12 Ιουλίου 1936: Θεμελιώθηκε η μεγάλη εκκλησία και τελέσθηκε μνημόσυνο για τον Οπλαρχηγό Κ. Σφακιανάκη, με αφορμή τη μεταφορά των οστών του στη γενέτειρά του

Μια απάντηση σε όσους από «αναπτυξιακό οίστρο» έχουν ξεγράψει το Βραχάσι…

101 είδη πουλιών ενδημούσαν το 1995 στο φαράγγι στο Σελλινάρι αναφέρει μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη που έγινε στην Κοινότητα Βραχασίου!!!

Πρόσκληση κάθε Τετάρτη του Ιουλίου για να επισκεφθούμε τον Αρχαιολογικό χώρο στο Σίσι!

5,5 klm στην περιοχή κάτω από το Σελλινάρι και στη Μίλατο ασφαλτοστρώνει ο Δήμος Αγίου Νικολάου. Πάνω από το Σελλινάρι όμως τίποτα!!!

Τα παιδιά του Γενικού Λυκείου Νεάπολης έγραψαν στίχους του Ερωτόκριτου σε τοίχους του Βραχασού και του Σισού!

Ένας αθλητής με καταγωγή και από Βραχάσι αγωνίζεται στην κατηγορία SUPERSPORT και έρχεται πρώτος!